Akreditif Değişiklikleri: Amir ve Lehtar’ın Hak ve Sorumlulukları
Akreditif değişikliği, Amir Banka’nın değişikliği yapmayı kabul etmesi ve lehtarın ve varsa teyit bankasının kabulü ile geçerlilik kazanır. UCP 600 Madde 10, değişikliklerin tek taraflı olarak yürürlüğe girmesini engelleyerek lehtarı korur.
Akreditif açılışından sonra akreditif şartlarında değişiklik yapılması (amendment), uygulamada sıkça karşılaşılan ve tarafların hak ve yükümlülüklerini doğrudan etkileyen bir durumdur. Akreditife ilişkin bir değişikliğin hangi tarafça talep edilebileceği, değişikliğin hangi koşullarda geçerlilik kazanacağı ve özellikle lehtarın bu süreçte nasıl korunduğu, UCP 600 kuralları çerçevesinde doğru anlaşılmalıdır.
Akreditif Değişikliği Talebi Kim Tarafından Yapılabilir?
Açılmış bir akreditife değişiklik talebi hem amirden (ithalatçı) hem de lehtardan (ihracatçı) gelebilir. Değişiklik talebinin lehtardan gelmesi durumunda, lehtar, taleplerini amire ileterek akreditifte değişiklik yapılmasını talep eder. Bununla birlikte, bir değişiklik talebi, amirin kendisine özgü bir gereksinimi sonucunda da ortaya çıkabilir. Ancak, akreditif şartlarında değişiklik yapılabilmesi için talimat verme yetkisi yalnızca Amir’e aittir. Amir Banka, Amir dışındaki taraflardan gelen taleple akreditif şartlarında değişiklik yapmaz.
Akreditif Şartlarında Değişiklik İhtiyacı Neden Doğar?
Akreditif şartlarında değişiklik ihtiyacı, uygulamada çoğunlukla aşağıdaki nedenlerden kaynaklanır:
- Akreditif açılışı sırasında Amir ve Lehtar’ın akreditif şartlarını yeterince dikkatli incelememesi
- Yükleme aşamasında veya vesaik hazırlanırken, satış sözleşmesi ile akreditif şartları arasında uyumsuzlukların fark edilmesi
Bu tür uyumsuzluklar, ibraz edilen belgelerde rezerv riskini artırabileceğinden, özellikle Lehtar, akreditif şartlarında değişiklik talep edilmesini isteyebilir.
Bazı durumlarda ise, akreditif açıldıktan sonra Amir ve Lehtar satış sözleşmesi şartlarında değişikliğe gidebilir. Bu durumda, sözleşmedeki yeni mutabakatın akreditife yansıtılabilmesi için yine Amir tarafından Amir Banka’ya değişiklik talimatı verilmesi gerekir.
Genellikle Lehtar ve Amir arasında varılan mutabakata istinaden yapılan değişiklik taleplerinde, Amir Banka’nın da değişiklik yapmayı kabul etmesi halinde, bu değişiklikler uygulamada Lehtar tarafından da kabul edilmektedir. Ancak bu durum, Lehtar’ın değişikliği kabul etmek zorunda olduğu anlamına gelmez.
Amir’in Tek Taraflı Değişiklik Talepleri ve Lehtarın Korunması
Bazı durumlarda Amir, Lehtar ile mutabık kalmadan akreditif şartlarında değişiklik yapmak isteyebilir. Örneğin;
- Akreditif tutarının azaltılması
- Malın cinsi veya özelliklerinin değiştirilmesi
- Akreditif vadesinin kısaltılması
- Ödeme şartlarının değiştirilmesi
Bu tür değişiklikler, orijinal akreditif şartlarına kıyasla Lehtar’ın aleyhine sonuçlar doğurabilir. UCP 600 kuralları, bu tür tek taraflı değişiklik taleplerine karşı Lehtar’ı açık şekilde koruma altına almıştır.
Akreditif Değişikliğinin Geçerlilik Şartları (UCP 600)
Bir akreditifte değişiklik yapılabilmesi için öncelikle Amir Banka’nın değişikliği yapmayı kabul etmesi gerekir. Ancak bu tek başına yeterli değildir.
Halihazırda açılmış bir akreditife yapılan bir değişikliğin geçerli olabilmesi için:
- Lehtarın,
- ve varsa Teyit Bankası’nın
değişikliği kabul etmesi zorunludur.
Bu husus, UCP 600’ün 10(a) maddesinde açıkça düzenlenmiştir:
Bir akreditif, amir bankanın, varsa teyit bankasının ve lehtarın onayı olmadan değiştirilemez veya iptal edilemez.
UCP 600 - Madde 10(a)
Bu düzenleme, özellikle Lehtar’ı koruyan temel hükümlerden biridir. Amir Banka tarafından yapılan bir değişiklik, Lehtar kabul etmedikçe kesin olarak yürürlüğe girmez ve akreditifin orijinal şartları geçerliliğini korur.
Lehtarın Değişikliği Kabul veya Ret Hakkı (UCP 600 Madde 10(c))
UCP 600’ün 10(c) maddesi, Lehtar’a bir değişikliği kabul etme veya reddetme konusunda açık bir hak tanır.
Bu maddeye göre;
- Asıl akreditifin (veya daha önce kabul edilmiş değişiklikleri içeren akreditifin) şartları,
- Lehtar, değişikliği ihbar eden bankaya kabul bildirimini yapana kadar
yürürlükte kalmaya devam eder.
Lehtar, bir değişikliği kabul ettiğine veya reddettiğine ilişkin bildirim vermelidir. Ancak Lehtar, bu konuda herhangi bir bildirimde bulunmaz ve değişiklik şartlarına uygun bir ibrazda bulunursa, bu durum değişikliğin kabul edildiği anlamına gelir. Bu aşamada akreditif, söz konusu değişiklikler doğrultusunda değiştirilmiş sayılır.
Lehtar Açısından Dikkat Edilmesi Gereken Temel Hususlar
Lehtar Açısından Değişiklik Talebinin Zamanlaması
Değişiklik talebi lehtardan geliyorsa, talebin malların sevk edilmesinden veya hizmetin ya da edimin yerine getirilmesinden önce, yeterli bir süre öncesinde amire iletilmesi gerekir. Lehtar, gerekli bir değişiklik kendisine ulaşmadan önce malları sevk ederse, değişikliğin düzenlenmesinin gecikmesi veya reddedilmesi halinde uygun bir ibraz yapamama riskini üstlenmiş olur.
Lehtar’ın akreditif değişiklikleriyle ilgili olarak mutlaka göz önünde bulundurması gereken başlıca hususlar şunlardır:
- Bir akreditif değişikliği kısmi olarak kabul edilemez veya reddedilemez.
- Lehtar, değişiklik kendisine ihbar edildikten sonra sessiz kalır ve daha sonra değişiklik şartlarına uygun belgeler ibraz ederse, değişikliği kabul etmiş sayılır.
Bir değişikliğin kısmen kabulüne izin verilmez; kısmen kabul o değişikliğin reddedildiğine ilişkin bildiri olarak görülecektir.
UCP 600 - Madde 10(e)