Akreditif Şartlarında Değişiklik (Amendment) ve Lehtarın Hakları
Akreditif açılışından sonra yapılan değişiklikler (amendment), lehtarın yükleme, belge hazırlığı ve ödeme sürecini doğrudan etkiler. Değişikliğin hangi tarafça talimatlandırılabileceği, lehtarın değişikliği kabul veya reddetme hakkı ve değişiklik bildirimlerinin hangi usulle bağlayıcılık kazanacağı; akreditif uygulamalarında doğru anlaşılması gereken temel hususlardır. Bu nedenle lehtarın, akreditif şartlarında yapılan değişikliklerin hangi koşullarda geçerli olduğunu ve kendisini ne ölçüde bağladığını doğru değerlendirmesi önem taşır.
Akreditif Şartlarında Değişiklik Talimatı Kim Tarafından Verilir?
Akreditif şartlarında değişiklik yapılabilmesi için talimatın amir tarafından verilmesi gerekir. Amir Banka; amir dışında, akreditife dahil olan hiçbir tarafın talebiyle akreditif şartlarında değişiklik yapmaz. Bu nedenle, bir akreditifte değişiklik yapılabilmesi için amirin açık ve bağlayıcı talimatı gereklidir.
Akreditif Değişikliklerinin Nedenleri
Akreditif şartlarında değişiklik ihtiyacı, uygulamada çoğunlukla aşağıdaki nedenlerden kaynaklanmaktadır:
Akreditif açılışı sırasında şartların yeterince incelenmemesi:
Akreditif açılış aşamasında amir ve lehtarın, akreditif metnini gerekli özen ve dikkatle incelememesi durumunda; yükleme sürecinde veya vesaik hazırlanırken, ticari sözleşme hükümleriyle uyumsuzluklar, yazım ve terminoloji hataları ya da akreditif şartları arasında çelişkiler ortaya çıkabilmektedir.
Ticari sözleşme şartlarında sonradan yapılan değişiklikler:
Akreditif açıldıktan sonra amir ile lehtar arasında ticari sözleşme şartlarında gerçekleştirilen değişiklikler, akreditif metninin de bu yeni şartlara uyarlanmasını zorunlu kılabilmektedir.
Bu tür durumlarda, özellikle lehtar, sözleşme şartlarına aykırılık teşkil eden hususların ibraz edilecek belgelerde rezerv konusu olmaması ve ödeme riskine yol açmaması amacıyla, akreditif şartlarında değişiklik talep edebilmektedir.
Akreditif Değişikliklerinde Lehtarın Dikkat Etmesi Gerekenler
Lehtar Akreditif Açılışından Sonra Yapılan Değişiklikleri Kabul Etmek Zorunda mıdır?
Lehtar, kendisine ihbar edilmiş bir akreditifte yapılan değişiklikleri kabul etmek zorunda değildir. Akreditif değişiklikleri (amendment), lehtar tarafından açıkça kabul edilmediği sürece bağlayıcılık kazanmaz. Bu nedenle lehtar, değişiklikleri reddederek orijinal akreditif şartlarına uygun şekilde yükleme yapma ve vesaik hazırlama hakkını korur.
Lehtar; değişikliği reddederek orijinal akreditif şartlarına uygun yükleme yapma ve vesaik hazırlama haklarını korur.
Diğer taraftan bazı durumlarda bir akreditife birden fazla değişiklik yapılabilir. Uygulamada her değişikliğin bir sıra numarası vardır ve bu numara MT 707/708 değişiklik SWIFT mesajlarında Amendment Number alanında yer alır. (Amendment No:1, Amendment No:2 vb...)
Lehtar, bir akreditife yapılan ilk değişikliği reddedip, daha sonraki bir değişikliği ayrıca kabul edebilir. Her değişiklik kendi içinde değerlendirilir. Önemli olan bir değişikliğin ya tamamının kabul edilmesi ya da tamamının reddedilmesidir.
Akreditif Değişiklik Bildirimi Lehtara Banka Aracılığı ile mi Yapıldı?
Bir akreditif değişikliğinin bağlayıcı olabilmesi için, değişiklik ihbarının banka aracılığıyla ve doğrulanabilir biçimde yapılması esastır. Banka aracılığıyla ihbar edilmeyen ve doğruluğu teyit edilmemiş hiçbir akreditif değişikliği dikkate alınmamalıdır.
Örneğin bazı durumlarda amir yani ithalatçı henüz taslak halinde olan ve Amir Banka tarafından SWIFT aracılığı ile lehtarın bankasına henüz gönderilmemiş bir değişiklik mesaj taslağını lehtar ile paylaşabilir. Lehtar buna güvenerek ve söz konusu e-posta ile iletilen değişiklikleri dikkate alarak yükleme yaparsa ve söz konusu değişiklik mesajı Amir Banka tarafından hiçbir zaman SWIFT aracılığı ile bankasına gönderilmez ise rezerv riski doğar ve akreditif güvencesi altındaki ödemesi tehlikeye girebilir.
Akreditif Değişiklik Şartlarının İncelenmesi
Lehtar, değişiklik SWIFT mesajını dikkatlice incelemelidir ve aşağıdaki sorulara yanıt aramalıdır:
- Değişiklik şartları yerine getirilebilir mi?
- Yeni şartlar, orijinal akreditif şartlarıyla çelişiyor mu? Örneğin, akreditif tutarı artırılmışsa, mal tanımındaki birim fiyat veya mal miktarı gibi detayların da buna uygun şekilde değiştirilip değiştirilmediği kontrol edilmelidir. Eğer bir uyumsuzluk varsa, lehtar amirle iletişime geçerek gerekli düzeltmelerin yapılmasını talep etmelidir.
- Süreler (en son yükleme tarihi, akreditif vadesi, ödeme vadesi) değişmiş mi ve bu değişiklikler birbirini etkiliyor mu?
Lehtarın Akreditif Değişikliğini Kısmi Kabul Etme Hakkı Var mıdır?
Bir değişikliğin kısmen kabulüne izin verilmez; kısmen kabul o değişikliğin reddedildiğine ilişkin bildiri olarak görülecektir.
UCP 600 - Madde 10 (e)
Lehtar, bir akreditif değişikliğinin tüm şartlarını ya tamamen kabul etmeli ya da tamamen reddetmelidir. Kısmi kabul etme hakkı bulunmamaktadır.
Örneğin;
- bir değişiklik mesajında hem tutar azaltımı hem de yükleme limanı değişikliği varsa, lehtar bu değişikliklerin yalnızca bir tanesini kabul edip diğerini reddedemez.
- Yani tutar azaltımını kabul etmeyip orijinal akreditif tutarına uygun yükleme yaparken diğer taraftan da yüklemeyi orijinal akreditifte belirtilen limandan değil de değişiklikte belirtilen limandan gerçekleştirirse rezerv doğar.
Akreditif Değişikliklerinde Teyit Bankasının Rolü
Bir amir banka değişikliği gönderdiği an itibariyle o değişiklikle dönülemez biçimde bağlıdır. Teyit bankası bir değişikliği teyidinin kapsamı içine alabilir; bu durumda değişikliği ihbar ettiği an itibariyle dönülemez biçimde bağlı olacaktır. Bununla beraber teyit bankası bir değişikliği teyidinin kapsamına almadan ihbar etme yolunu seçebilir; bu taktirde durumu gecikmeksizin amir bankaya ve ihbar yazısında lehtara bildirmelidir.
UCP 600 - Madde 10 (b)
Akreditif teyitli ise, lehtarın yapılan değişikliğin teyit bankası tarafından teyit kapsamına alınıp alınmadığını mutlaka netleştirmesi gerekir. Bu hususun teyit bankası tarafından resmi olarak ihbar edilmesi beklenmelidir. Akreditif teyitli ise, lehtarın teyit kapsamında güvence aradığı ölçüde, teyit bankasının değişikliği teyit kapsamına alıp almadığı hususu açıklığa kavuşmadan yükleme yapmaması riskleri minimuma indirmek için kritik bir husustur.
Örneğin, 1.000.000 USD tutarındaki bir akreditife teyit eklemiş olan bir teyit bankası; amir bankaya tanımladığı kredi limiti yetersizse veya doluysa, akreditif tutarının 1.500.000 USD’ye artırılmasına ilişkin değişikliği kabul etmeyebilir.