Teyit Bankası ve Akreditif Değişiklikleri: UCP 600 Kuralları
Dış ticarette güvenli ödeme yöntemi olarak tercih edilen akreditiflerde, akreditif açıldıktan sonra akreditif şartlarının değiştirilmesi gerekebilir. Eğer söz konusu akreditif "teyitli" ise, bu süreçte Teyit Bankası kilit bir rol üstlenir ve değişiklik sürecinde teyit bankasının değişikliği teyit kapsamına alıp almama kararı kritik önem taşır. Milletlerarası Ticaret Odası’nın (ICC) UCP 600 kuralları (Madde 10), değişikliklerin taraflar üzerindeki etkilerini ve onay mekanizmasını net bir şekilde düzenler.
Teyitli bir akreditifte yapılan değişikliklerin geçerli olabilmesi için yalnızca amir bankanın talimatı yeterli değildir. UCP 600’ün 10. maddesi çerçevesinde, bir değişikliğin lehtar ve varsa teyit bankası bakımından bağlayıcı hale gelmesi, ilgili tarafların kabulüne bağlıdır. Teyit bankası, akreditif değişikliklerini teyit kapsamına alıp almamak konusunda bağımsız takdir yetkisine sahiptir.
Akreditif Değişiklik Talebi ve Amir Banka’nın Değişikliği Gerçekleştirmesi
Akreditife değişiklik talebi, hem Amir (ithalatçı) hem de Lehtar (ihracatçı) tarafından yapılabilir. Ancak, değişikliğin yapılabilmesi için Amir’in talimatı gereklidir. Amir Banka, müşterisinin (Amir) talimatına dayanarak akreditifi değiştirme yetkisine sahiptir. Ancak, Amir Banka’nın bu talimatı yerine getirme zorunluluğu yoktur. Değişiklik, Amir Banka’nın onayına bağlıdır.
Diğer taraftan, halihazırda açılmış bir akreditife yapılan değişikliğin geçerli olabilmesi için Lehtarın ve varsa Teyit Bankası’nın onayı gereklidir. UCP 600 – Madde 10(a)'da bu konu aşağıdaki şekilde belirtilmiştir:
Bir akreditif, Amir Banka’nın, varsa Teyit Bankası’nın ve Lehtarın onayı olmadan değiştirilemez veya iptal edilemez.
UCP 600 - Madde 10(a)
Yani UCP 600'e göre Teyit Bankası, akreditif açılışından sonra akreditif şartlarında değişiklik yapıldığında bu değişiklikleri kabul etmek yani teyit kapsamına dahil etmek zorunda değildir.
Örneğin aşağıdaki durumlarda teyit bankası, değişikliği teyit kapsamına almamayı tercih edebilir:
- Değişiklik, bankanın iç politikalarına uygun olmayabilir
- Değişikliğin içeriği yerel mevzuata aykırı olabilir
- Değişiklik Teyit Bankası'nın uyum kuralları açısından sakıncalı bulunabilir (örneğin, akreditif kapsamında yüklenecek malın yasaklı olması, yükleme/boşaltma limanlarının yasaklı olması, belgeleri düzenleyenlerin tarafların yasaklı olması, malın orijinin yasaklı bir ülke olması gibi hususlar)
- Değişiklik tutar artırımı gibi riski artırıcı bir düzenleme içermesi durumunda, Teyit Bankası'nın Amir Banka'ya tahsis ettiği limitler söz konusu tutar artırımı için müsait olmayabilir
Teyit Bankası’nın Değişikliği Teyit Kapsamına Dahil Etmesi Durumu
Teyit Bankası, bir değişikliği teyidi kapsamına almayı kabul ederse, bu durumu yazılı olarak bildirmesi gerekmektedir. UCP 600 – Madde 10(b) maddesinde bu konu aşağıdaki şekilde belirtilmiştir.
Teyit bankası bir değişikliği teyidinin kapsamı içine alabilir; bu durumda değişikliği ihbar ettiği an itibariyle dönülemez biçimde bağlı olacaktır. Bununla beraber teyit bankası bir değişikliği teyidinin kapsamına almadan ihbar etme yolunu seçebilir; bu taktirde durumu gecikmeksizin amir bankaya ve ihbar yazısında lehtara bildirmelidir.
UCP 600 - Madde 10 (b)
Teyit Bankası, değişikliği teyidi kapsamına aldığını bildirdiği andan itibaren, değişiklik maddelerinden geri dönülemez şekilde sorumlu olur. Bu, Teyit Bankası’nın değişiklikle ilgili yükümlülükleri kabul ettiği sonucunu doğurur.
Teyit Bankası’nın Değişikliği Teyit Kapsamına Almaması Durumu
Teyit Bankası, bir değişikliği teyidi kapsamına almadan yalnızca ihbar etmeyi seçebilir. Bu durumda:
- Teyit Bankası, değişikliği teyidi kapsamına almadığını gecikmeksizin Amir Banka’ya ve ihbar yazısında Lehtar’a bildirmelidir.
- Bu durumda, Teyit Bankası değişiklik ile ilgili herhangi bir sorumluluk üstlenmez. Ancak teyidi kapsamına almadığı değişiklik öncesi şartlardan doğan teyit sorumlulukları devam eder.
Akreditif Değişikliklerinde Teyit Bankası Tarafından Risk Değerlendirmesi
Yukarıda bahsedilen kriterlerin yanında Teyit Bankası, akreditif şartlarındaki değişiklikleri değerlendirirken, değişikliğin risk artırıcı veya azaltıcı unsurlar içerip içermediğini dikkate alır:
Finansal Riski Artıran Değişiklik Talepleri:
- Akreditif vadesinin veya ödeme vadesinin uzatılması.
- Akreditif tutarının veya artı yönde tolerans oranının artırılması.
- Bankanın ilave risk almasını gerektiren diğer unsurlar.
Bu tür değişiklikler, Teyit Bankası'nın değişikliği reddetmesi başka bir deyişle teyidi kapsamına almamasının en yaygın sebeplerindendir. Teyit Bankası'nın teyit eklemek için Amir Banka'ya tahsis ettiği limitlerin dolu olması ve limit artırımı yapmak istememesi ise temel nedenlerdendir.
Finansal Olarak Risk Azaltıcı ve/veya Doğrudan Risk Unsuru İçermeyen Değişiklik Talepleri:
- Talep edilen belgelerin adet sayısının artırılması. (örneğin 2 orijinal fatura yerine 4 orijinal fatura vb.)
- Belirli belgelerin silinmesi veya eklenmesi. (örneğin packing list maddesinin silinip weight list maddesi eklenmesi vb.)
- En son yükleme tarihinin veya ibraz süresinin değiştirilmesi.
- Akreditif tutarının veya tolerans oranının azaltılması.
- Ödeme vadesinin kısaltılması
Bu tür değişiklikler, değişikliğin niteliğine ve bankanın risk/uyum değerlendirmesine bağlı olarak daha kolay kabul edilebilmektedir.
Değişikliğin Teyit Bankası Tarafından Lehtara İhbar Edilmesi
Teyit Bankası, bir değişikliği teyidi kapsamına aldığını yazılı olarak bildirdiği andan itibaren, değişiklikle ilgili tüm maddelerden geri dönülemez şekilde sorumlu olur.
Sonuç olarak teyit bankası, akreditif değişikliklerinde değişikliği teyit kapsamına alıp almama konusunda bağımsız takdir yetkisine sahiptir. Değişiklik teyit kapsamına alınır ve ihbar edilirse, teyit bankası bu değişiklik bakımından dönülemez biçimde bağlı hale gelir. Bu nedenle lehtarın, özellikle tutar artırımı veya süre uzatımı gibi risk artırıcı değişikliklerde, değişikliğin teyit kapsamına alınıp alınmadığını netleştirmeden işlem yapmaması önem taşır.