Akreditif Sürecinde Amir Kimdir?
“Applicant (Amir), akreditifin açılması için talepte bulunan taraf anlamına gelir.”
UCP 600 - Madde 2
Bu tanım, amirin işlemi başlatan taraf olduğunu açıkça ortaya koymakla birlikte, akreditif işlemlerinde taraflar arasındaki hukuki ilişkide konumunu sınırlı tutar.
Akreditif İlişkisinde Amir Taraf mıdır?
Her ne kadar amir, akreditif açılışı ve varsa değişiklikleri için talimat veren taraf olsa da, akreditif işlemlerinde taraf olarak kabul edilmez. Akreditifin tarafları; amir banka, lehtar banka (ve varsa teyit bankası) çerçevesinde bankalar arası ilişkiler üzerinden şekillenir.
Bu yapı, akreditifin temel karakteristiği olan bağımsızlık ilkesinin doğal sonucudur. Amaç, ihracatçıya (lehtar) ithalatçıdan bağımsız, banka güvencesine dayalı bir ödeme mekanizması sunmaktır.
Amir ile Amir Banka Arasındaki Hukuki İlişki
Amir ile amir banka arasındaki ilişki, UCP 600 kuralları kapsamında değerlendirilmez. Bu ilişki;
- Bankacılık mevzuatı,
- Kredi sözleşmeleri,
- Akreditif açılış talimatı
gibi iç düzenlemelere dayanır ve Amir Banka, Lehtar ve varsa Teyit Bankası arasındaki akreditif ilişkisinden bağımsızdır.
Bu çerçevede amir ile amir banka arasındaki ilişki, UCP 600 kapsamında düzenlenen akreditif ilişkilerinden bilinçli olarak ayrıştırılmış, tamamen iç hukuk, bankacılık uygulamaları ve sözleşmesel yükümlülükler temelinde şekillenen, akreditif mekanizmasının dışındaki ayrı ve bağımsız bir hukuki zemin olarak değerlendirilmelidir.
Akreditif Değişiklik ve İptal Taleplerinde Amir’in Yetkisi
Akreditif açıldıktan sonra amir;
- Akreditif şartlarında değişiklik yapılması,
- Akreditifin iptal edilmesi
yönünde amir bankaya talimat verebilir. Ancak bu talimatlar, amir banka açısından bağlayıcı değildir ve amir banka akreditif açılışından sonra amir tarafından talep edilen değişiklikleri yapmak zorunda değildir.
Diğer taraftan Amir Banka'nın değişiklikleri yapmayı kabul etmesi halinde dahi, bu değişikliklerin geçerli olabilmesi için;
- Lehtarın,
- Varsa teyit bankasının
açık kabulü şarttır. Aksi durumda değişiklik veya iptal hukuki sonuç doğurmaz ve geçerli olmaz.
Amir’in Tek Taraflı Olarak Yapamayacağı İşlemler
Amir, akreditif açılış talimatını vermiş olsa dahi, aşağıdaki işlemleri tek başına gerçekleştiremez:
- Akreditifi iptal etmek
- Akreditif tutarını azaltmak
- Mal tanımını değiştirmek
- Ödeme vadesini değiştirmek
- Akreditifin vadesini uzatmak veya kısaltmak
- Akreditifin diğer şartlarında değişiklik yapmak
Bu talepler için talimatı verecek taraf yine Amir'in kendisidir ancak geçerli olması için ancak ve ancak;
- Amir Banka,
- Lehtar,
- Teyit Bankası (akreditif teyitli ise)
tarafından kabul edilmesi gerekir.
Amir’in Akreditif Sürecindeki Temel Sorumlulukları
Akreditif ilişkisinde amirin sorumlulukları, sürecin sağlıklı işlemesi açısından kritik öneme sahiptir:
| Doğru ve Eksiksiz Talimat Verme Yükümlülüğü | Akreditif açılış talimatının eksiksiz ve doğru hazırlanması; lehtar ile mutabık kalınan şartlara birebir uygunluk sağlanması |
| Değişiklik Taleplerine Zamanında Yanıt | Lehtardan gelen değişiklik taleplerine olumlu veya olumsuz şekilde gecikmeksizin cevap verilmesi |
| Kötü Niyetli Rezerv Arayışından Kaçınma | Ödemeyi geciktirmek veya engellemek amacıyla ICC kurallarına aykırı rezervler ileri sürülmemesi |
| Gerçek Rezervlerin Bildirilmesi | Belgeler üzerinde, amir banka tarafından tespit edilmemiş gerçek bir rezerv görülmesi halinde bankanın derhal bilgilendirilmesi |
| Ödeme Gününde Hesapların Hazır Bulundurulması | Amir bankanın ödeme yapacağı tarihte, ilgili hesapların müsait hale getirilmesi |