Devredilebilir Akreditif Örneği: Transferable LC Süreci Nasıl İşler?
Devredilebilir akreditifler (Transferable Letters of Credit), özellikle nihai satıcının (aracı firma, ihracatçı, trader veya tüccar) malların üreticisi olmadığı ve ürünleri farklı tedarikçilerden temin ettiği durumlarda kullanılan özel nitelikli bir akreditif yapısıdır. Aracı firma, kendi lehine açılmış akreditifin tamamını veya belirli bir bölümünü tedarikçisinin kullanımına açarak, tedarikçiye doğrudan bir akreditif güvencesi sağlayabilir.
Özellikle tedarikçilerin ödeme garantisi olarak akreditif talep ettiği, ancak aracı firmanın tedarikçi lehine yeni bir akreditif açtırmak için kendi banka limitlerini kullanmak istemediği veya limitinin yetersiz olduğu senaryolarda bu yapı kritik bir önem taşır. Bununla birlikte transfer bankasının işlem kabulü, teyit, iştira, erken ödeme veya diğer finansman talepleri bankaların kendi kredi, uyum ve operasyon politikalarına tabidir.
Devredilebilir akreditifin temel mantığı, aracı firmanın lehine açılan banka taahhüdünün, UCP 600 Madde 38 çerçevesinde tedarikçinin kullanımına açılabilmesidir.
Uygulama Senaryosu
Sürecin operasyonel detaylarını daha net anlamak adına, üç farklı ülkede yerleşik firmanın dahil olduğu aşağıdaki senaryoyu inceleyelim:
Ana Akreditifin Açılması
BAE firması, Dubai’deki bankası DUB Bank’a talimat vererek IST firması lehine devredilebilir akreditif açtırır.
Ana akreditif örneğin şu şartları içersin:
- Tutar: 900.000 USD
- Miktar: 200 MT
- Birim fiyat: 4.500 USD/MT
- Son yükleme tarihi: 15.05.2026
- Akreditif vadesi: 10.06.2026
- Ödeme şekli: Görüldüğünde ödeme
- Belgeler: Ticari fatura, konşimento, sigorta belgesi, menşe şahadetnamesi ve çeki listesi
- Sigorta teminatı: Fatura bedelinin %110’u
SWIFT MT700 ile düzenlenen akreditifte 40A – Form of Documentary Credit alanında IRREVOCABLE TRANSFERABLE ifadesinin bulunması, akreditifin transferable niteliğini gösterir. UCP 600 alt madde 38(b) açısından temel şart, akreditifin açıkça “transferable” olarak tanımlanmış olmasıdır.
Transfer Bankasının Belirlenmesi
Akreditif belirli bir görevli bankada ödeme veya iştira yoluyla kullanılabilir olarak açılmışsa, bu banka transferi gerçekleştirmeye yetkili bankadır.
Akreditif “any bank” nezdinde kullanılabilir ise transferi gerçekleştirmeye yetkili bankanın akreditifte ayrıca belirtilmesi gerekir.
Bu örnekte BBT Bank’ın transferi gerçekleştirmeye yetkili olduğunu ve IST firmasının transfer talebini kabul ettiğini varsayalım.
Banka yalnızca yetkilendirilmiş olması nedeniyle transferi yapmak zorunda değildir. UCP 600 alt madde 38(a) uyarınca hiçbir banka akreditifi transfer etmekle yükümlü değildir; transfer ancak bankanın açıkça kabul ettiği kapsam ve şekilde gerçekleştirilir.
Akreditifin CHN Firmasına Transferi
Devredilen Akreditifte Hangi Şartlar Değiştirilebilir?
Bu örnekte devredilen akreditifin tutarı 800.000 USD’ye, birim fiyatı ise 4.000 USD/MT’ye düşürülebilir.
UCP 600 alt madde 38(g) kapsamında ayrıca:
akreditif vadesi, ibraz süresi ve son yükleme tarihi veya yükleme dönemi kısaltılabilir. Sigorta yüzdesi ise ana akreditifte gerekli teminatın korunması amacıyla artırılabilir.
Örneğin ana akreditifte gerekli sigorta teminatı:
900.000 USD × %110 = 990.000 USD
olacaktır.
Devredilen akreditif 800.000 USD olduğundan aynı 990.000 USD teminatın sağlanabilmesi için:
990.000 / 800.000 = %123,75
oranında sigorta gerekir. Bu nedenle devredilen akreditifte teminat oranı en az %124 olarak ifade edilebilir.
Second Beneficiary’nin Belgeleri
CHN firması malları yükledikten sonra devredilen akreditifte istenen belgeleri hazırlar.
Fatura ve Poliçe Değişikliği
Belgeler BBT Bank’a ulaştığında First Beneficiary olan IST firmasından kendi faturasını ve varsa poliçesini sunması istenir.
UCP 600 alt madde 38(h) uyarınca First Beneficiary, Second Beneficiary’nin faturası ve varsa poliçesi yerine kendi faturası ve poliçesini ikame edebilir.
Bu örnekte:
CHN faturası: 800.000 USD
IST faturası: 900.000 USD
olacaktır.
IST firmasının 900.000 USD’lık faturası, CHN firmasının 800.000 USD’lık faturası yerine konulur ve kalan şartlı belgelerle birlikte Amir Banka’ya gönderilir. First Beneficiary iki fatura arasındaki farkı çekebilir.
First Beneficiary İkameyi Yapmazsa Ne Olur?
First Beneficiary kendi faturası ve varsa poliçesini ilk talepte sunmazsa veya ikame ettiği belgeler Second Beneficiary’nin ibrazında bulunmayan yeni rezervler yaratır ve bunları ilk talepte düzeltmezse, Transfer Bankası Second Beneficiary’den aldığı belgeleri First Beneficiary’ye karşı başka bir sorumluluk taşımadan Amir Banka’ya gönderebilir.
Ödeme
Uygun ibraz sonucunda Second Beneficiary devredilen akreditif kapsamındaki 800.000 USD tutarına, First Beneficiary ise iki fatura arasındaki 100.000 USD farkına hak kazanır.
Fonların bankalar arasındaki teknik hareketi akreditifin kullanım ve rambursman yapısına göre farklılık gösterebilir. Bu nedenle ödeme sürecini tek bir sabit banka zinciri olarak değil, First Beneficiary ve Second Beneficiary’nin ilgili akreditif kapsamındaki tutarlarını almaları şeklinde değerlendirmek daha doğrudur.