Akreditiflerde vesaikin hangi bankaya ve hangi yöntemle ibraz edileceği, ödeme yükümlülüğünün doğması açısından belirleyici bir unsurdur. Bu çerçevede Görevli Banka (Nominated Bank) kavramı ile MT 700 mesajındaki 41a alanı, akreditifin fiilen kullanılabilirliğini belirleyen temel yapı taşları arasında yer alır.
Akreditiflerde Görevli Banka ve 41a Alanının Önemi
Akreditif uygulamalarında ödeme, kabul veya vadeli ödeme taahhütlerinin hangi banka tarafından ve hangi yöntemle gerçekleştirileceği, akreditif metninde açık ve tereddüde yer vermeyecek şekilde düzenlenmelidir. Bu düzenlemenin merkezinde Görevli Banka (Nominated Bank) kavramı ile MT 700 mesajındaki 41a – Available With … By … alanı yer alır.
Görevli Banka (Nominated Bank) Nedir?
UCP 600’ün 2. maddesinde Görevli Banka (Nominated Bank) şu şekilde tanımlanmıştır:
Nominated bank (Görevli banka), akreditifin kullanımda olduğu banka veya herhangi bir banka nezdinde kullanılır biçimde açılmış bir akreditifte herhangi bir banka anlamına gelir.
UCP 600 - Madde 2
Bu tanım çerçevesinde Görevli Banka; akreditifin hangi banka aracılığıyla kullanılacağını, vesaikin hangi bankaya ibraz edileceğini ve hangi bankanın ödeme sürecinde rol alacağını belirleyen bankadır.
MT 700 Mesajında 41a – Available With … By … Alanı
41a alanı, bir akreditif metninde yer alan en kritik alanlardan biri olup, MT 700 SWIFT mesajında doldurulması zorunludur. Bu alan;
- Akreditifin hangi bankada kullanılabileceğini,
- Akreditifin hangi yöntemle (payment, deferred payment, acceptance, negotiation) kullanılacağını
41a Alanının Vesaik İbrazına Etkisi
Vesaik, lehtar tarafından;
- Akreditif vadesi içinde ve
- Akreditifte belirtilen ibraz süresine uygun olarak
mutlaka 41a alanında belirtilen bankaya ibraz edilmelidir. Aksi durumda vesaik ibrazı geç ibraz (late presentation) olarak değerlendirilir ve rezerv doğar.
41a Alanında Amir Banka’nın Yer Alması
41a alanında Amir Banka’nın kendisinin yer alması, akreditif kapsamında başka bir bankanın görevlendirilmediği anlamına gelir. Bu durumda ödeme, kabul veya vadeli ödeme taahhüdü doğrudan Amir Banka tarafından üstlenilir.
Amir Banka’nın Akreditif Türüne Göre Yükümlülükleri
41a alanında Amir Banka’nın yer aldığı durumlarda, uygun ibraz yapılması kaydıyla Amir Banka’nın yükümlülükleri akreditif türüne göre farklılaşır:
By Payment (Görüldüğünde Ödemeli / At Sight)
Uygun vesaik ibrazını takip eden en geç 5 iş günü içinde ödeme yapılması gerekir.
By Deferred Payment (Vadeli Akreditif)
Amir Banka, vadede ödeme yapma taahhüdüne girer ve vade tarihinde ödemeyi gerçekleştirmekle yükümlüdür.
By Acceptance (Kabul Kredili Akreditif)
Amir Banka, poliçeyi kabul eder ve poliçe vadesinde ödeme yapar.
Teyitli ve Teyitsiz Akreditiflerde 41a Alanı
- Teyitsiz akreditiflerde, uygulamada genellikle 41a alanında Amir Banka yer alır.
- Teyitli akreditiflerde ise 41a alanında uygulamada Teyit Bankası belirtilir.
Bu durum, lehtarın ödeme güvencesini hangi bankadan sağladığını doğrudan etkiler.
Teyitsiz Akreditiflerde Lehtarın Amir Banka Dışında Farklı Bir Bankaya İbraz Talebi
Amir Banka ile Lehtarın genellikle farklı ülkelerde bulunması, özellikle teyitsiz akreditif uygulamalarında vesaik ibrazına ilişkin operasyonel tercihler doğurabilmektedir.
Bu kapsamda Lehtar, vesaik ibrazını kendi ülkesinde bulunan veya Amir Banka dışında tercih ettiği başka bir bankaya yapmak isteyebilir. Bu durumda Amir Banka, akreditif şartlarında vesaikin Lehtarın talep ettiği bankaya ibraz edilmesine izin verebilir. Söz konusu banka, Lehtar ile Amir Banka arasında güvenli bir aracı banka olarak görev üstlenir.
Diğer taraftan Lehtar, vesaikin Amir Banka’ya gönderilmeden önce kendi ülkesinde bulunan ve/veya çalıştığı bir banka tarafından ön incelemeye tabi tutulmasını, vesaik uygun bulunsa dahi ilgili bankadan ödeme veya iştira (vesaikin satın alınması) talep etmeksizin yalnızca danışmanlık hizmeti alınmasını da tercih edebilir.
Bu tür uygulamalarda, akreditif teyitsiz olsa dahi, 41a – Available With … By … alanına Amir Banka tarafından Lehtarın tercih ettiği banka bilgisi yazılabilmektedir.
Görevli Banka’nın Ödeme ve İştira Yükümlülüğü
Görevli banka teyit bankası olmadığı sürece ibrazı karşılamak veya iştira etmek için verilen bir yetki, görevli bankanın ibrazı karşılamayı veya iştira etmeyi açıkça kabul ederek bunu lehtara açıkça bildirdiği hal dışında o görevli bankayı ibrazı karşılamak veya iştira etmek için herhangi bir yükümlülük altına sokmaz.
UCP 600 - Madde 12(a)
Görevli Banka, akreditife teyidini eklemediği sürece;
- Ödeme yapmak,
- Vesaiki satın almak (iştira etmek)
zorunda değildir.
Ancak Görevli Banka, teyit eklemeden ödeme yapmayı veya iştira gerçekleştirmeyi kabul ederse, genellikle;
- Amir Banka veya Teyit Bankası’ndan tahsil edemediği tutarlar için lehtara rücu edebileceği (with recourse) bir sözleşme düzenler.
- Ödeme veya iştira işlemi bu şartlar altında gerçekleştirilir.