Akreditiflerde Ödeme Süreci ve 41a Alanının Önemi
Lehtarın (ihracatçı/beneficiary) yüklemeyi gerçekleştirmesinin ardından,
- belgeleri hangi banka nezdinde ibraz ederek akreditifi kullanabileceği ve
- kullanımın hangi ödeme yöntemiyle gerçekleştirileceği
akreditif açılışı için kullanılan MT 700 mesajındaki 41a: Available With… By… alanında gösterilir. Vadeli ödeme tarihi veya vadenin nasıl hesaplanacağı gibi ayrıntılar, işlem türüne bağlı olarak 42P – Negotiation/Deferred Payment Details, 42M – Mixed Payment Details, poliçe vadesiyle ilgili alanlar ve akreditifin diğer koşullarıyla birlikte değerlendirilir. Bu nedenle lehtar açısından, ödeme sürecinin doğru anlaşılması ve nakit akışının planlanması bakımından belirleyici nitelik taşır.
41a: Available With... By... Alanının Yapısı
WITH Kısmı:
- Amir Banka
- Teyit Bankası
- İhbar bankası veya başka bir banka
- Any Bank (belirli bir ülkedeki herhangi bir banka veya herhangi bir banka)
Bir bankanın 41a alanında belirtilmesi, o bankayı görevli banka hâline getirir. Ancak bu durum, bankanın ödeme, kabul, vadeli ödeme taahhüdü veya iştira işlemini gerçekleştirmekle otomatik olarak yükümlü olduğu anlamına gelmez. Bankanın yükümlülüğü, görevlendirme kapsamında işlem yapmayı kabul etmesine, ayrıca bir taahhüt üstlenmesine veya akreditife teyit eklemesine göre değerlendirilir.
41a alanı, bankanın tanımlanma yöntemine göre 41A veya 41D seçeneğiyle kullanılabilir. 41A seçeneğinde banka BIC/SWIFT koduyla, 41D seçeneğinde ise ad ve adres bilgileriyle tanımlanır. “ANY BANK IN…” gibi belirli bir banka yerine genel bir banka grubuna atıf yapan ifadelerde 41D seçeneği kullanılır.
BY Bölümü:
- BY PAYMENT
- BY DEF PAYMENT
- BY ACCEPTANCE
- BY NEGOTIATION
- BY MIXED PYMT
Bir akreditif belgelerin ibrazında ödeme (sight payment), vadeli ödeme (deferred payment), poliçe kabulü (acceptance) veya iştira (negotiation) yöntemlerinden hangisi ile kullanımda olduğunu belirtmelidir.
UCP 600 - Madde 6 (b)
Akreditifin Kullanım Şekilleri
Bir akreditif, belgelerin ibrazı karşılığında;
- Görüldüğünde ödeme (Sight Payment / At Sight),
- Vadeli ödeme (Deferred Payment),
- Poliçe kabulü (Acceptance),
- İştira (Negotiation)
yöntemlerinden biri ile kullanılabilir.
BY PAYMENT (Görüldüğünde Ödemeli Akreditif / Sight Akreditif)
Görüldüğünde ödemeli (sight) akreditifler, görevi çerçevesinde hareket eden görevli bankanın, varsa teyit bankasının veya amir bankanın ibrazın uygun olduğunu belirlemesinin ardından görüldüğünde ödeme yapılmasını öngören kullanım şeklidir.
Görevi çerçevesinde hareket eden görevli banka, varsa teyit bankası ve amir banka, ibrazın uygun olup olmadığını belirlemek için ibraz gününü izleyen günden başlayan azami beş banka iş gününe sahiptir. Bu süre, bankanın mutlaka beşinci güne kadar bekleyeceği anlamına gelmez.
Ödeme süreci, akreditifin teyitli veya teyitsiz olmasına göre farklılaşır:
Akreditif teyitli ise:
Teyit bankasının teyit kapsamındaki ibrazı uygun bulması hâlinde lehtar, görüldüğünde ödeme koşullarına ve uygulanabilir ödeme valörüne göre ödemesini teyit bankasından alır.
Akreditif teyitsiz ise:
Görevli bankanın ödeme yükümlülüğü üstlenmediği durumlarda belgeler, akreditif talimatlarına uygun olarak amir bankaya gönderilir. Amir banka, ibrazın uygun olduğunu belirlemesinin ardından ödeme yükümlülüğünü yerine getirir. Ödeme, bankalar arası ödeme veya rambursman düzenine göre lehtara aktarılır. Amir bankanın ibrazı incelemek için ibraz gününü izleyen günden başlayan azami beş banka iş günü bulunmaktadır.
BY DEF PAYMENT (Vadeli Akreditifler)
Vadeli akreditiflerde amir banka ve varsa teyit bankası, uygun ibrazın belirlenmesi üzerine akreditifte öngörülen vadede ödeme yapmak üzere vadeli ödeme taahhüdü üstlenir. Görevli banka ise görevlendirme kapsamında işlem yapmayı kabul etmesi hâlinde vadeli ödeme taahhüdü üstlenebilir.
Vadeli akreditiflerde poliçe bulunmaz ve ödeme, ibrazın uygun bulunmasının ardından akreditif şartlarında belirtilen vadede gerçekleştirilir.
Vadeli yapı, işlem ve belge koşullarına bağlı olarak ithalatçıya malların bedelini ödemeden önce malları teslim alma ve satış gelirleriyle finansman sağlama imkânı verebilir.
BY ACCEPTANCE (Kabul Kredili Akreditifler)
Bir akreditif amir (applicant) üzerine çekilmiş bir poliçe ile kullanımda olacak şekilde açılmamalıdır.
UCP 600 - Madde 6 (c)
Kabul kredili akreditifler, akreditifte talep edilen belgelerin ve poliçenin uygun bulunması üzerine, poliçenin akreditifte muhatap olarak belirtilen banka tarafından kabul edildiği ve vadesinde ödendiği kullanım şeklidir. Poliçe, akreditif şartlarında belirtilen banka üzerine ve akreditifte öngörülen vadeye uygun olarak düzenlenmelidir. Akreditifte poliçenin muhatabı olarak belirtilen banka, ibrazın uygun olduğunu belirlemesi hâlinde poliçeyi kabul eder ve vadesinde ödeme yapar.
Bir akreditif, akreditif amiri (applicant/ithalatçı) üzerine çekilmiş bir poliçeyle kullanılacak şekilde açılmamalıdır. Akreditif buna rağmen applicant üzerine çekilmiş bir poliçe ibraz edilmesini şart koşuyorsa bankalar söz konusu poliçeyi ek belge olarak değerlendirir.
BY NEGOTIATION (İştira Akreditifleri)
İştira akreditifleri; lehtarın ibraz ettiği vesaikin amir banka tarafından akreditif şartlarında yetkilendirilen bir banka tarafından satın alınmasına olanak sağlayan akreditiflerdir.
Amir banka tarafından akreditif şartlarında yetkilendirilen iştira bankası; vesaik kendisine ibraz edildiğinde, vesaiki akreditif şartlarına uygun bulması halinde, belgeleri satın alarak lehtara ödemeyi gerçekleştirir ve belgeleri akreditifte belirtilen varsa teyit bankasına ya da doğrudan amir bankaya gönderir.
Bir bankanın 41a alanında iştiraya yetkili görevli banka olarak belirtilmesi, teyit veya ayrıca verilmiş bir taahhüt bulunmadıkça, o bankanın ibrazı iştira etmek zorunda olduğu anlamına gelmez.
İştira bankasının ibrazı uygun bulması ve iştira işlemini kabul etmesi hâlinde lehtar, amir bankanın ödeme veya rambursman tarihini beklemeden erken fonlama elde edebilir.
İştira yöntemi, görüldüğünde ödemeli veya vadeli akreditif yapılarında kullanılabilir.
İştira (Negotiation) ve Geri Ödeme Riski
Teyit vermemiş bir görevli bankanın gerçekleştirdiği iştiranın rüculu veya rücusuz olması; banka ile lehtar arasındaki sözleşmeye, iştira koşullarına ve uygulanacak hukuka bağlıdır. Uygulamada teyitsiz akreditifler kapsamında yapılan iştiralarda banka, amir bankanın ödeme yapmaması veya ibrazın uygun bulunmaması gibi risklere karşı lehtara rücu hakkını saklı tutabilir. Bu durumda geri istenebilecek tutar, faiz ve masraflar taraflar arasındaki sözleşme koşullarına göre belirlenir. Teyit bankasının kendi teyit taahhüdü kapsamında uygun ibrazı honour veya negotiate etmesi hâlinde ise amir bankanın ödeme yapmaması riski lehtara yüklenmez. Ancak rezervli ibrazlar karşılığında yapılan şartlı veya rüculu ödemeler ayrıca değerlendirilmelidir.
BY MIXED PYMT (Karışık Ödemeli Akreditifler)
Bazı akreditiflerde, ibraz edilen vesaike ilişkin bedel tek seferde ödenmek yerine, farklı vadelerle yayılarak ödenebilir.
Örnek 1: Kısmen görüldüğünde ödemeli (sight), kısmen vadeli
1.000.000 USD tutarındaki bir vesaik bedeli için ödeme koşulları;
- %30’u uygun ibrazın belirlenmesinin ardından görüldüğünde,
- %30’u yükleme tarihinden itibaren 60 gün sonra,
- %40’ı yükleme tarihinden itibaren 90 gün sonra
şeklinde düzenlenebilir.
Örnek 2: Tamamı vadeli, farklı vade dilimleri
Benzer şekilde, aynı tutardaki bir vesaik için;
- %20’si yükleme tarihinden itibaren 60 gün sonra,
- %20’si yükleme tarihinden itibaren 90 gün sonra,
- %60’ı yükleme tarihinden itibaren 120 gün sonra,
vadeli ödeme şartına bağlanabilir.
Bu tür yapılarda ödeme; kısmen görüldüğünde ödemeli (sight), kısmen vadeli olabileceği gibi, tamamı vadeli ancak farklı vade dilimlerine bölünmüş şekilde de düzenlenebilir. Bu nitelikteki akreditifler uygulamada Mixed Payment (Karma Ödeme) akreditifi olarak adlandırılmaktadır.
BY MIXED PYMT, vesaik bedelinin farklı ödeme zamanlarına veya ödeme bileşenlerine ayrıldığı yapılarda kullanılan bir SWIFT kodudur. Ödeme planının ayrıntıları MT 700 mesajındaki 42M alanında gösterilir.