Akreditiflerde Ödeme Süreci ve 41a Alanının Önemi
Lehtarın (ihracatçı/beneficiary) yüklemeyi gerçekleştirmesinin ardından, akreditif kapsamında ödemeyi
- ne zaman,
- hangi yöntemle ve
- hangi bankadan alacağı,
akreditif metninde yer alan 41a: Available With… By… alanı ile belirlenir. Bu alan, akreditifin kullanım şeklinin ve ödeme mekanizmasının açıkça tanımlandığı en kritik bölümlerden biridir.
Akreditif açılışı için kullanılan MT 700 SWIFT mesajında yer alan 41a: Available With… By… alanı, akreditifin hangi banka nezdinde ve hangi ödeme yöntemiyle kullanılabileceğini gösterir. Bu nedenle lehtar açısından, ödeme sürecinin doğru anlaşılması ve nakit akışının planlanması bakımından belirleyici nitelik taşır.
41a: Available With... By... Alanının Yapısı
WITH Kısmı:
- Teyitsiz akreditiflerde genellikle Amir Banka,
- Teyitli akreditiflerde Teyit Bankası
- İştira akreditiflerinde iştira etmekle görevlendirilen banka yani Görevli Banka (Nominated Bank)
BY Bölümü:
- BY PAYMENT
- BY DEF PAYMENT
- BY ACCEPTANCE
- BY NEGOTIATION
- BY MIXED PYMT
Bir akreditif belgelerin ibrazında ödeme (sight payment), vadeli ödeme (deferred payment), poliçe kabulü (acceptance) veya iştira (negotiation) yöntemlerinden hangisi ile kullanımda olduğunu belirtmelidir.
UCP 600 - Madde 6 (b)
Akreditiflerde Ödeme Yöntemleri (BY Kodları)
Bir akreditif, belgelerin ibrazı karşılığında;
- Görüldüğünde ödeme (Sight Payment / At Sight),
- Vadeli ödeme (Deferred Payment),
- Poliçe kabulü (Acceptance),
- İştira (Negotiation)
yöntemlerinden biri veya birkaçı ile kullanılabilir.
BY PAYMENT (Görüldüğünde Ödemeli Akreditif / Sight Akreditif)
Lehtar tarafından akreditif şartlarına uygun belgeler ibraz edildiğinde; belgelerin Amir Banka veya akreditif teyitli ise Teyit Bankası tarafından akreditif şartlarına uygun bulunması halinde ödemenin hemen yapıldığı akreditif türüdür.
Amir Banka ve Teyit Bankası’nın vesaik asıllarını teslim aldıktan sonra vesaiki incelemek ve uygun olup olmadığını lehtara bildirmek için 5 iş günü süresi vardır.
Vesaik ibrazında ödemeli akreditiflerde lehtar akreditif şartlarına uygun belgeleri ibraz ettiğinde;
Akreditif teyitli ise:
- Teyit Bankası’nın vesaiki akreditif şartlarına uygun bulmasıyla birlikte; akreditifte öngörülen valör içinde teyit bankasından ödemesini alır.
Akreditif teyitsiz ise:
- Yükleme belgeleri görevli banka tarafından amir bankaya gönderildikten ve amir banka tarafından akreditif şartlarına uygun bulunduktan sonra, yine akreditifte öngörülen valörde Amir Banka’dan ödemesini hemen alır. Amir Banka belgeleri teslim aldıktan sonraki gün başlamak üzere 5 iş günü içerisinde vesaiki incelemeli, vesaikin uygun olup olmadığına karar vermeli ve vesaik uygun ise ödemeyi derhal gerçekleştirmelidir.
BY DEF PAYMENT (Vadeli Akreditifler)
Vadeli akreditiflerde, lehtar, akreditif şartlarında talep edilen belgeleri ibraz ettikten sonra, bu belgelerin amir banka veya akreditif teyitli ise teyit bankası tarafından uygun bulunması halinde, akreditifte belirtilen vadede ödemesini alır.
Vadeli akreditiflerde poliçe bulunmaz ve ödeme, belgelerin uygun bulunmasının ardından akreditif şartlarında belirtilen vadede gerçekleştirilir.
Bu tür akreditiflerde ithalatçılar, ithal ettikleri malların ödemesini gerçekleştirmeden önce malları gümrükten çeker. Böylece finansman olanağı elde etmiş olurlar.
BY ACCEPTANCE (Kabul Kredili Akreditifler)
Bir akreditif amir (applicant) üzerine çekilmiş bir poliçe ile kullanımda olacak şekilde açılmamalıdır.
UCP 600 - Madde 6 (c)
Akreditif şartlarında talep edilen belgeler ve poliçe, Amir Banka, Görevli Banka veya varsa Teyit Bankası tarafından uygun bulunduğunda, bedeli poliçe vadesinde lehtara ödenen akreditiflere 'kabul kredili akreditif' denir.
Kabul kredili akreditiflerde, poliçe akreditifte belirtilen şekil ve şartlara uygun olarak düzenlenmelidir. Ancak poliçe, ithalatçı üzerine keşide edilmemeli, yani borçlu taraf ithalatçı firma olarak gösterilmemelidir. Aksi takdirde, bu tür poliçeler bankalar tarafından ek bir belge olarak değerlendirilir ve dikkate alınmaz.
BY NEGOTIATION (İştira Akreditifleri)
İştira akreditifleri; lehtarın ibraz ettiği yükleme belgelerinin amir banka tarafından akreditif şartlarında yetkilendirilen bir banka tarafından satın alınmasına olanak sağlayan akreditiflerdir.
Amir banka tarafından akreditif şartlarında yetkilendirilen iştira bankası; yükleme belgeleri kendisine ibraz edildiğinde, akreditif şartlarına göre inceleme yaptıktan sonra belgeleri satın alır yani bedelini lehtara öder ve riski kendisine ait olmak üzere belgeleri akreditifte belirtilen varsa teyit bankasına ya da doğrudan amir bankaya gönderir.
İştira akreditifleri lehtar için ödemeyi hızlı alabilmesi için avantaj sağlar. Yükleme belgelerini iştira bankasına ibraz ettikten sonra ve iştira bankası belgeleri akreditif şartlarına uygun bulup satın aldıktan sonra ödemesini hemen almış olur.
Belgelerin teyit bankası tarafından incelenmesini ya da akreditif teyitsiz ise amir bankaya gönderilip incelenerek akreditifte öngörülen valörde ödenmesini beklemek zorunda kalmaz.
İştira Akreditifleri Sight ve/veya Vadeli açılabilirler.
İştira (Negotiation) ve Geri Ödeme Riski
İştira işleminde akreditif teyitsiz ise ödemeyi genellikle lehtara Rücu edecek şekilde (With Recourse) olarak yapılır. Yani, eğer Amir Banka ödeme yapmazsa, iştira bankası lehtara ödediği tutarı faiziyle birlikte geri talep etme hakkına sahiptir. Eğer akreditifte iştira işlemini yapan banka teyidi kapsamında Teyit Bankası ise ödeme Rücu Hakkı olmaksızın (Without Recourse) gerçekleştirilir.
BY MIXED PYMNT (Karışık Ödemeli Akreditifler)
Bazı akreditiflerde, ibraz edilen yükleme belgelerine (vesaik) ilişkin bedel tek seferde ödenmek yerine, farklı vadelerle yayılarak ödenebilir.
- %30’u ibraz anında (Sight),
- %30’u yükleme tarihinden itibaren 60 gün sonra,
- %40’ı yükleme tarihinden itibaren 90 gün sonra
- %20’si yükleme tarihinden itibaren 60 gün,
- %20’si yükleme tarihinden itibaren 90 gün,
- %60’ı yükleme tarihinden itibaren 120 gün