Back-To-Back Akreditif Nedir?

Back-to-back akreditif, genellikle bir tacirin nihai alıcı ile tedarikçi arasında aracılık ettiği işlemlerde kullanılır. Tacir, nihai alıcıya karşı satıcı konumundayken tedarikçiye karşı alıcı konumundadır.

Tacir aşağıdaki nedenlerle transfer edilebilir akreditif kullanamayabilir:

• Nihai alıcı transfer edilebilir bir akreditif açmayı kabul etmeyebilir.
• Tacir lehine açılan akreditif transfer edilebilir nitelikte olmayabilir.
• Nihai alıcı ile yapılan sözleşmenin şartları, tedarikçiyle yapılan sözleşmeden önemli ölçüde farklı olabilir.
• Transfer edilen akreditifte yapılmasına izin verilen tutar, birim fiyat, vade, ibraz süresi veya yükleme tarihi değişiklikleri işlemin ihtiyaçlarını karşılamayabilir.
• Tedarikçiden istenecek belgeler ile nihai alıcıya sunulacak belgeler aynı olmayabilir.

Bu durumda tacir, kendi lehine açılmış olan akreditifi bankasına göstererek tedarikçi lehine ikinci ve ayrı bir akreditif açılmasını talep edebilir.

Back-to-back yapının anlaşılabilmesi için işlemdeki iki akreditifin birbirinden ayrılması gerekir.

A Akreditifi, nihai alıcının talebi üzerine tacir lehine açılan akreditiftir.

Bu akreditifte:

• Nihai alıcı akreditif amiridir.
• Tacir lehtardır.
• Nihai alıcının bankası A Akreditifinin amir bankasıdır.
• A Akreditifi çoğunlukla tacirin ülkesindeki bir banka aracılığıyla ihbar edilir.
• İlgili banka aynı zamanda A Akreditifine teyit eklemiş olabilir.

Tacir, nihai alıcıya karşı yerine getireceği satış yükümlülüğü kapsamında A Akreditifinden ödeme almayı amaçlar.

Tacir, A Akreditifini bankasına sunarak tedarikçi lehine ayrı bir akreditif açılmasını talep eder. Bu ikinci akreditif B Akreditifi olarak adlandırılır.

Bu akreditifte:

• Tacir akreditif amiridir.
• Tedarikçi lehtardır.
• A Akreditifinin ihbar bankası veya teyit bankası, çoğunlukla B Akreditifinin amir bankası olur.
• B Akreditifi, A Akreditifinden ayrı bir banka taahhüdü oluşturur.

B Akreditifi, A Akreditifine dayanılarak açıldığı için back-to-back akreditif olarak adlandırılır. Uygulamada B Akreditifi için baby credit ifadesi de kullanılabilir.

• Nihai alıcının talebi üzerine tacir lehine A Akreditifi açılır.
• A Akreditifi tacire ihbar edilir ve varsa teyit bilgisi bildirilir.
• Tacir, genellikle A Akreditifinin ihbar veya teyit bankasına başvurarak tedarikçi lehine B Akreditifi açılmasını ister.
• Banka, B Akreditifi açılış talebini A Akreditifinin şartlarıyla karşılaştırır.
• Banka, tacirin kredi değerliliğini, teminat yapısını ve iki akreditif arasındaki uyumu değerlendirir.
• Başvurunun kabul edilmesi hâlinde B Akreditifi tedarikçi lehine açılır.
• Tedarikçi, B Akreditifinde istenen belgeleri hazırlayarak ibraz eder.
• B Akreditifi kapsamında sunulan belgelerin bir bölümü, A Akreditifi altında yapılacak ibrazda kullanılabilir.
• A Akreditifi için ayrıca gerekli olan belgeler tacir tarafından hazırlanır, değiştirilir veya tamamlanır.
• A Akreditifi kapsamında uygun bir ibraz yapılabilirse tahsil edilen bedel, tacirin B Akreditifinden doğan ödeme yükümlülüğünü karşılamasına yardımcı olur.

Back-to-back işlemde A Akreditifi ile B Akreditifi hukuken ve operasyonel olarak iki ayrı akreditiftir. Her akreditifin:

• Ayrı bir amiri,
• Ayrı bir lehtarı,
• Ayrı bir amir bankası,
• Ayrı şartları,
• Ayrı belge gereklilikleri,
• Ayrı bir banka taahhüdü

bulunur.

A Akreditifinin amir bankası, yalnızca A Akreditifi kapsamındaki taahhüdünden sorumludur. B Akreditifinin amir bankası ise B Akreditifinin şartlarına uygun bir ibraz yapılması hâlinde kendi taahhüdünü yerine getirmekle yükümlüdür.

B Akreditifinin amir bankası, A Akreditifinden ödeme alınamamasını gerekçe göstererek B Akreditifi kapsamındaki bağımsız sorumluluğundan kurtulamaz. Benzer şekilde tacir de A Akreditifinden tahsilat yapamamış olsa bile B Akreditifinin amir bankasına karşı geri ödeme yükümlülüğünü sürdürür.

İki akreditifin bağımsız olması nedeniyle UCP 600’de back-to-back akreditiflerin işleyişine özgü ayrı bir maddeye ihtiyaç bulunmaz. Her akreditif kendi şartları ve kendi amir bankasının taahhüdü çerçevesinde değerlendirilir.

A Akreditifi, B Akreditifinin amir bankasına gelecekte bir ödeme kaynağı oluşabileceğini gösterir. Ancak A Akreditifi, B Akreditifinin açılışı için kendiliğinden tam bir teminat sağlamaz.

A Akreditifi öncelikle, B Akreditifi kapsamında yapılacak ödemenin hangi kaynaktan karşılanabileceğine ilişkin bankaya güven veren bir unsur oluşturur. Bu nedenle A Akreditifi, B Akreditifinin amir bankası için doğrudan teminattan çok bir ödeme beklentisi veya güvence unsuru niteliğindedir.

Bununla birlikte banka, yaptığı değerlendirmeye bağlı olarak A Akreditifini:

• Tam teminat,
• Kısmi teminat veya
• Yalnızca destekleyici bir unsur

olarak kabul edebilir.

A Akreditifi kısmi teminat olarak değerlendiriliyorsa banka, tacirden ek güvence isteyebilir. Bu güvence nakit depozito, banka garantisi veya bankanın kabul edeceği başka bir teminat şeklinde olabilir.

Dolayısıyla A Akreditifinin mevcut olması, tacirin B Akreditifi için ayrıca kredi limiti veya teminat sağlamasına gerek bulunmadığı anlamına gelmez.

B Akreditifi tacirin talebi üzerine açıldığından tacir, bu akreditifin amiri konumundadır. Bu nedenle B Akreditifinin amir bankasının tedarikçiye yaptığı veya yapmak zorunda olduğu ödeme için bankaya karşı sorumludur.

Tacirin yükümlülüğü, A Akreditifinden tahsilat yapılıp yapılmamasından bağımsızdır.

Aşağıdaki durumlardan biri gerçekleşse bile tacirin B Akreditifinden doğan ödeme yükümlülüğü devam eder:

• A Akreditifi altında yapılan ibraz rezervli bulunursa,
• A Akreditifinin amir bankası belgeleri reddederse,
• A Akreditifi kapsamında gerekli belgeler tamamlanamazsa,
• A Akreditifinin şartları yerine getirilemezse,
• A Akreditifinden beklenen bedel zamanında tahsil edilemezse.

Bu nedenle tacir, back-to-back yapısını yalnızca A Akreditifinden gelecek bedelin B Akreditifini otomatik olarak karşılayacağı varsayımıyla değerlendirmemelidir.

B Akreditifinin amir bankası açısından temel amaç, B Akreditifinden elde edilen belgelerle A Akreditifi altında geçerli bir ibraz yapılabilmesini sağlamaktır.

B Akreditifindeki belge şartları, mümkün olduğu ölçüde A Akreditifinin belge şartlarını yansıtmalıdır. Aynı yaklaşım, iki akreditifin diğer şartları için de geçerlidir.

B Akreditifi açılmadan önce banka özellikle şu konuları değerlendirmelidir:

• B Akreditifinde istenen belgeler A Akreditifindeki ibrazda kullanılabilecek mi?
• A Akreditifinin talep ettiği bütün belgeler B Akreditifinden elde edilebilecek mi?
• B Akreditifinde yer almayan belgeler tacir tarafından ayrıca hazırlanabilecek mi?
• B Akreditifinden gelen belgelerde gerekli değişiklikler yapılabilecek mi?
• İki akreditifin şartları birbiriyle mümkün olduğunca uyumlu mu?
• Aradaki farklılıklar tacir tarafından yeterli şekilde açıklanmış mı?
• A Akreditifi altında süresinde ve uygun bir ibraz oluşturulabilecek mi?

B Akreditifindeki belgelerin A Akreditifindeki şartları karşılayacağı varsayılmamalıdır. Her iki akreditif ayrı ayrı incelenmeli ve belge akışı işlem başlamadan önce planlanmalıdır.

• Taşıma belgesi,
• Menşe belgesi,
• Paketleme listesi,
• Ağırlık listesi,
• Analiz veya inceleme belgesi

Back-to-back yapıda en büyük risk, B Akreditifinin amir bankası tarafından üstlenilir.

Bu banka, tedarikçinin B Akreditifi kapsamında uygun bir ibraz yapması hâlinde ödeme yükümlülüğünü yerine getirmek zorundadır. Ancak aynı belgelerin A Akreditifinde uygun bir ibraz oluşturacağı garanti değildir.

Aşağıdaki durumlar B Akreditifinin amir bankası açısından risk doğurabilir:

• B Akreditifinde uygun olan bir belgenin A Akreditifinde yetersiz kalması,
• A Akreditifinde istenen bir belgenin B Akreditifinde yer almaması,
• İki akreditifin şartlarının birbiriyle uyuşmaması,
• Tacirin tamamlaması gereken belgeleri süresinde sunamaması,
• A Akreditifi altında rezerv oluşması,
• A Akreditifinden tahsilat yapılamaması,
• Tacirin B Akreditifi kapsamındaki borcunu kendi kaynaklarından ödeyememesi.

Bu durumda B Akreditifinin amir bankası, tedarikçiye ödeme yapmış olmasına rağmen A Akreditifinden karşılık elde edemeyebilir.