Red Clause (Avans Ödemeli) Akreditif Nedir ve Nasıl İşler?

• Lehtar, satın alma bedelinin bir bölümünün avans olarak ödenmesini talep eder.
• Amir, avans ödemesini kabul eder.
• Amir banka, avans ödemesine izin veren özel bir şartı akreditife ekler.
• Görevli banka, akreditifte belirtilen koşullar yerine getirildiğinde avansı lehtara öder.
• Lehtar daha sonra akreditif şartlarına uygun belgeleri ibraz eder.
• Daha önce ödenen avans, lehtara yapılacak nihai ödemeden mahsup edilir.

Avans ödemesine izin veren düzenleme, amir banka tarafından akreditif şartlarına dahil edilir. Bu şart, görevli bankaya sevkiyat, hizmet veya edim gerçekleşmeden önce lehtara ödeme yapma yetkisi verir.

Akreditif şartında özellikle aşağıdaki unsurların açıkça belirtilmesi gerekir:

• Ödenebilecek avansın sabit bir tutar mı yoksa akreditif bedelinin belirli bir yüzdesi mi olduğu,
• Avansın hangi banka tarafından ödeneceği,
• Avans ödemesi için hangi belgelerin sunulacağı,
• Lehtarın avans karşılığında hangi taahhütleri vereceği,
• Avansın geri ödenmesini gerektirebilecek durumlar,
• Görevli bankanın amir bankadan rambursman talep edebilmesi için hangi belgelere ihtiyaç duyacağı.

Avans ödemesi, yalnızca akreditifte verilen yetki ve belirtilen koşullar çerçevesinde gerçekleştirilir.

vans ödemesine izin veren akreditifler, tarihsel olarak “red clause documentary credit” yani “red clause akreditif” olarak adlandırılmıştır.

Bu adlandırmanın kaynağı, kâğıt ortamında düzenlenen akreditiflerde avans ödemesine ilişkin şartın dikkat çekmesi amacıyla kalın ve kırmızı harflerle yazılmasıdır. Kırmızı yazıyla gösterilen bu şart, görevli bankanın sevkiyat öncesinde lehtara avans ödeyebileceğini ortaya koyuyordu.

Günümüzde akreditiflerin düzenlenme ve iletilme yöntemleri değişmiş olsa da bazı uygulamacılar, avans ödemesine izin veren şart içeren akreditifleri tanımlamak için hâlen “red clause” ifadesini kullanmaktadır.

Dolayısıyla red clause akreditif, esas olarak lehtara sevkiyat, hizmet veya edim öncesinde belirli bir avans ödenmesini sağlayan bir şart içeren akreditiftir.

Akreditifte yer alan avans ödeme şartı, lehtarın belirli belgeleri görevli bankaya sunmasını gerektirebilir. İstenebilecek belgeler, avansın hangi koşullarda ödeneceğine göre belirlenir.

Lehtar Tarafından İmzalanmış Avans Makbuzu: Görevli banka, lehtardan avans tutarını teslim aldığını gösteren ve usulüne uygun şekilde imzalanmış bir makbuz sunmasını isteyebilir. Bu belge, lehtarın belirli bir tutarı akreditif kapsamında avans olarak aldığını gösterir. Görevli banka, amir bankadan rambursman talebinde bulunurken bu belgeyi talebini desteklemek amacıyla kullanabilir.

Avans Ödemesinin Kullanım Amacına İlişkin Taahhüt: Lehtarın, avans olarak aldığı fonları malların satın alınması, paketlenmesi ve sevk edilmesi amacıyla kullanacağını belirten bir taahhüt sunması istenebilir. Bu taahhüt, avansın akreditifte öngörülen ticari işlemin gerçekleştirilmesi için kullanılacağını ortaya koyar.

Belgelerin Süresi İçinde İbraz Edileceğine İlişkin Taahhüt: Akreditif şartı, lehtarın akreditifte belirtilen belgeleri akreditifin son geçerlilik tarihine kadar görevli bankaya sunacağını taahhüt etmesini gerektirebilir. Bu taahhüt aynı zamanda, lehtarın belgeleri öngörülen süre içinde sunmaması hâlinde avansın tamamını veya ilgili bölümünü geri ödeyeceğine ilişkin bir yükümlülük de içerebilir. Bu nedenle avans ödeme şartında yalnızca ödemenin yapılması için gerekli belgeler değil, lehtarın işlemi tamamlayamaması durumunda uygulanacak geri ödeme yükümlülüğü de düzenlenebilir.

Taşıma Rezervasyonu Teyidi: Amir bankaya ve akreditif amirine belirli ölçüde güvence sağlamak amacıyla avans ödemesi yalnızca lehtarın makbuzu veya taahhüdü karşılığında yapılmayabilir. Akreditif şartı ayrıca bir taşıma acentesinden alınmış teyidin sunulmasını da isteyebilir. Bu teyitte, belirli bir gemide taşıma yeri rezervasyonu yapıldığı belirtilir. Taşıma acentesinin teyidinde gösterilen geminin hareket tarihinin, akreditifte belirtilen son yükleme tarihiyle uyumlu olması gerekir. Böyle bir belge, sevkiyata yönelik hazırlık yapıldığını göstermek amacıyla avans ödemesi için aranan belgelere eklenebilir. Ancak taşıma rezervasyonu teyidi her avans ödemesinde kendiliğinden aranmaz. Bu belgenin sunulması, akreditif şartında öngörülmüş olmalıdır.

Görevli banka, akreditif şartlarına uygun olarak avansı lehtara ödedikten sonra amir bankadan rambursman talebinde bulunur.

Bu talep, akreditifte avans ödemesi için belirtilen belgelerle desteklenmelidir. Örneğin akreditif lehtar tarafından imzalanmış bir avans makbuzu veya belirli bir taahhüt istiyorsa görevli banka, rambursman talebini bu belgeye dayanarak yapar.

Görevli bankanın rambursman hakkı, avans ödemesinin akreditif şartlarına uygun şekilde yapılmasına ve talebi destekleyen belgelerin akreditif gerekliliklerini karşılamasına bağlıdır.

Bu nedenle görevli banka, ödeme yapmadan önce yalnızca avans şartının varlığını değil, şartta belirtilen belgelerin sunulup sunulmadığını da kontrol etmelidir.

Akreditif kapsamında ödenen avans, daha sonra lehtara yapılacak ödemeden düşülür.

Lehtar sevkiyatı, hizmeti veya ilgili edimi gerçekleştirdikten sonra akreditifte istenen belgeleri görevli bankaya ibraz eder. Belgelerin akreditif şartlarına uygun olması hâlinde lehtara ödenecek tutar belirlenirken daha önce yapılan avans dikkate alınır.

Lehtara nihai aşamada, akreditif kapsamında hak kazandığı toplam tutardan önceden kullandırılan avans düşüldükten sonra kalan tutar ödenir.

Bu nedenle avans ödeme şartı:

• Akreditif tutarını artırmaz,
• Avans ile nihai ödeme arasında mahsup ilişkisi kurar,
• Aynı satın alma bedelinin iki kez ödenmesini öngörmez,
• Lehtara yapılacak toplam ödeme içinde önceden ödenmiş bir bölüm oluşturur.

Akreditif altında avans ödeme düzenlemesinin işleyebilmesi için aşağıdaki unsurların açık olması önemlidir:

• Avans ödemesi lehtarın talebi ve amirin kabulüyle oluşturulur.
• Avans, düzenlenen akreditifin tutarı içinden ödenir.
• Amir banka, görevli bankaya avans ödeme yetkisi veren bir şart ekler.
• Avans sabit bir tutar veya akreditif bedelinin belirli bir yüzdesi olabilir.
• Ödeme, sevkiyat, hizmet veya edim öncesinde gerçekleştirilebilir.
• Lehtardan makbuz, fon kullanım taahhüdü veya belge ibraz taahhüdü istenebilir.
• Bazı durumlarda taşıma acentesinin rezervasyon teyidi de aranabilir.
• Görevli banka, rambursman talebini akreditifte öngörülen belgelerle destekler.
• Avans tutarı, uygun belgelerin ibrazı üzerine yapılacak nihai ödemeden düşülür.