Akreditifte Taşıma Belgeleri: MT 700 Alanları ve Rezerv Riskleri
Akreditif işlemlerinde amir bankanın ve varsa teyit bankasının yükümlülüğü, ibrazın akreditifin şartlarına, UCP 600’ün uygulanabilir hükümlerine ve ISBP 821'de açıklanan uluslararası standart bankacılık uygulamasına uygun olmasına bağlıdır. Taşıma belgeleri, malların akreditifte belirtilen yerden sevk edildiğini, teslim alındığını veya taşıma için yüklenmiş olduğunu görünüşte göstermesi ve taşıma rotasına ilişkin temel verileri içermesi nedeniyle belge incelemesinin en ayrıntılı alanlarından biridir ve çok sayıda biçim ve içerik şartı içermesi nedeniyle uygunsuzluk riskinin yüksek olduğu belge gruplarından biridir.
Taşıma belgesinin türü, taşıyanın veya acentenin imzası, sevk ya da yükleme kaydı, taşıma tarihi, ciro, gönderilen taraf, bildirim yapılacak taraf ve navlun bilgileri belge türüne ve akreditif şartlarına göre farklılık gösterebilir. Gerekli bir bilginin eksik veya akreditif şartlarıyla çelişkili olması, ibrazın uygunsuz sayılmasına ve bankanın ibrazı reddetmesine yol açabilir.
Akreditif Şartlarını Doğru Yorumlamanın Önemi
Lehtar (beneficiary / ihracatçı), akreditif metni kendisine ulaştığında taşıma belgelerine ilişkin şartları titizlikle incelemelidir. Bu inceleme yalnızca talep edilen belgenin adıyla sınırlı kalmamalı; belgenin düzenlenme biçimi, ciro şekli, ihbar (notify party) adresi ve navlun kayıtları gibi teknik ayrıntıları da kapsamalıdır.
Akreditif şartları, MT 700/MT 701 akreditif açılış mesajlarında veya varsa MT 707/MT 708 akreditif değişiklik mesajlarında yer alabilir. Bu mesajlardaki bir şartın gözden kaçırılması ya da yanlış yorumlanması, rezerv (uyumsuzluk) oluşmasına ve ödemenin gecikmesine yol açabilir.
Lehtar ayrıca, taşıma belgesinin akreditifte belirtilen şekilde taşıyan veya taşıma işleri organizatörü tarafından düzenlenmesinin mümkün olup olmadığını sevkiyattan önce kontrol etmelidir. Ticari veya operasyonel açıdan karşılanamayacak bir şart bulunması hâlinde, akreditif değişikliği talep edilmelidir. Taşıma belgelerine ilişkin tüm gerekliliklerin doğru anlaşılması, hem lehtar hem de akreditif işlemine dahil olan bankalar açısından rezerv riskinin azaltılması için kritik öneme sahiptir.
MT 700 SWIFT Mesajında Taşıma Belgesi İle İlişkili Alanlar
Taşıma belgesi şartlarının yalnızca 46A: Documents Required alanında aranması yaygın bir hatadır. Akreditif bir bütün olarak değerlendirilmelidir; 47A: Additional Conditions alanındaki bir şart da belgenin düzenlenme biçimini veya içeriğini etkileyebilir.
MT700’de taşıma belgesi açısından temel alanlar:
- 46A – Documents Required: Talep edilen taşıma belgesinin türü, nüsha sayısı ve belgeye ilişkin temel şartlar
- 47A – Additional Conditions: Belgeyi etkileyebilecek ek şartlar
- 44A/44E/44F/44B: Taşımanın başlangıç, yükleme, boşaltma ve nihai teslim noktaları
- 43P – Partial Shipments: Kısmi yüklemeye ilişkin şart
- 43T – Transhipment: Aktarmaya ilişkin şart
- 44C veya 44D: Son yükleme tarihi veya yükleme dönemi
- 48 – Period for Presentation: Belgelerin ibraz süresi
Kritik Örnek: Navlun Ödemesi Çelişkisi
Aşağıdaki akreditif kurgusunda ortaya çıkabilecek rezerv riski, vesaik hazırlanırken akreditif şartlarının bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir:
46A (Required Documents /Talep Edilen Belgeler) | 47A (Additional Conditions / Ek Şartlar) |
FULL SET OF CLEAN ON BOARD B/L IN 3 ORIGINALS AND 3 NON-NEGOTIABLE COPIES ISSUED OR ENDORSED TO THE ORDER OF ABC BANK,NOTIFY THE NAME AND ADDRESS OF THE APPLICANT AND MARKED 'FREIGHT PREPAID | CHARTER PARTY BILL OF LADING IS ACCEPTABLE AND SHOULD INDICATE FREIGHT PAYABLE AS PER CHARTER PARTY |
Rezerv Uyarısı: Bu durumda ihracatçı, 46A alanına bakarak "Freight Prepaid" yazılı bir Charter Party Bill of Lading ibraz ederse, 47A'daki özel şartı ihlal etmiş olur ve ibraz uygunsuz sayılabilir ve banka ibrazı reddedebilir. Akreditif incelenirken tüm alanlar çapraz kontrole tabi tutulmalıdır.
Akreditifte Taşıma Belgeleri: Rezerv Riskini Azaltmak İçin Nelere Dikkat Edilmeli?
Akreditif şartlarında taşıma belgesine ilişkin gereklilikler; 44A, 44E, 44F ve 44B alanlarının kullanımına göre değişiklik gösterebilir. Bu nedenle 46A: Documents Required alanında talep edilen taşıma belgesinin türünü doğru belirleyebilmek için aşağıdaki alanlar birlikte ve dikkatle incelenmelidir:
- 44A – Place of Taking in Charge/Dispatch From../Place of Receipt,
- 44E – Port of Loading/Airport of Departure,
- 44F – Port of Discharge/Airport of Destination ve
- 44B – Place of Final Destination/For Transportation To…/Place of Delivery
Akreditif şartlarında yalnızca 44E ve 44F alanları doldurulmuşsa, 46A: Documents Required alanında aşağıdaki taşıma belgelerinden birisinin talep edilmesi beklenir:
- Bill of Lading,
- Non-Negotiable Sea Waybill,
- Charter Party Bill of Lading veya
- Air Transport Document / Air Waybill.
Talep edilecek taşıma belgesinin türü belirlenirken 44E ve 44F alanlarında belirtilen yerlerin liman mı (port) yoksa havalimanı mı (airport) olduğu dikkate alınmalıdır. Limandan limana (port-to-port) deniz taşımasında Bill of Lading, Non-Negotiable Sea Waybill veya Charter Party Bill of Lading; havalimanından havalimanına (airport-to-airport) hava taşımasında ise Air Transport Document / Air Waybill talep edilmelidir.
Akreditif şartlarında yalnızca 44A ve 44B alanları doldurulmuşsa, 46A: Documents Required alanında aşağıdaki belgelerden birisinin talep edilmesi beklenir:
- Multimodal Transport Document,
- Road Transport Document
- Rail Transport Document
- Inland Waterway Transport Document
44A ve 44B alanları, taşımanın liman veya havalimanı yerine iç bölgelerdeki teslim alma ve nihai varış noktaları arasında gerçekleştirileceğini gösterebilir. Bu durumda taşımanın niteliğine göre Multimodal/Combined Transport Document ya da Road, Rail or Inland Waterway Transport Document talep edilmesi beklenir.
Bununla birlikte, taşıma belgesinin türü yalnızca 44A ve 44B alanlarının doldurulmasına göre belirlenmemelidir. 46A: Documents Required alanında talep edilen belge, taşıma yöntemi ve fiilî taşıma rotası birlikte değerlendirilmelidir.
Akreditif şartlarında 44A, 44E, 44F ve 44B alanlarından herhangi üçü veya tamamı doldurulmuşsa, 46A: Documents Required alanında aşağıdaki taşıma belgesinin talep edilmesi beklenir:
- Multimodal Transport Document.
Akreditifte 44A ve/veya 44B alanlarındaki iç bölge bilgileri ile 44E ve/veya 44F alanlarındaki liman veya havalimanı bilgileri birlikte kullanılıyorsa taşıma rotası, birden fazla taşıma türünü içeren multimodal bir taşıma kurgusuna işaret edebilir.
Bu durumda, 46A alanında talep edilen belgenin Multimodal/Combined Transport Document niteliğinde olup olmadığı ve ibraz edilen taşıma belgesinin UCP 600 Madde 19 kapsamında incelenip incelenmeyeceği dikkatle değerlendirilmelidir. ISBP yaklaşımına göre taşıma rotası, en az iki farklı taşıma türünün kullanılacağını açıkça gösteriyorsa belge, başlığı farklı olsa dahi UCP 600 Madde 19 hükümleri çerçevesinde incelenebilir.
Taşıma Belgelerinde Rezerv Riskini Yönetmek İçin 3 Temel Kontrol
Hem lehtar (ihracatçı) hem de akreditif işlemine dahil olan bankalar açısından en kritik aşamalardan biri, akreditif metninin doğru ve bütüncül biçimde analiz edilmesidir. Rezerv (uyumsuzluk) riskini azaltmak için aşağıdaki üç temel kontrol yapılmalıdır:
| Akreditifi tek bir alan üzerinden değil, bir bütün olarak inceleyin | Akreditifi yalnızca 46A: Documents Required alanında belirtilen belge şartlarına göre değerlendirmeyin. Başta 44 serisi alanlar, 46A: Documents Required ve 47A: Additional Conditions olmak üzere, taşıma belgesini etkileyebilecek tüm alanları birlikte ve çapraz olarak inceleyin. |
| Akreditifin satış sözleşmesi ve proforma faturayla uyumunu başlangıçta kontrol edin | Satış sözleşmesi veya proforma fatura, bankaların belge incelemesinde doğrudan esas aldığı metinler değildir. Bununla birlikte lehtar, akreditifi kabul etmeden önce şartların satış işlemi, teslim şekli ve fiilî taşıma planıyla uyumlu olup olmadığını kontrol etmelidir. Belge ibrazının uygunluğunun değerlendirilmesinde ise akreditif şartları, UCP 600 ve uluslararası standart bankacılık uygulamaları esas alınır. |
| Teknik görüş alın ve gerektiğinde akreditif değişikliği talep edin | Şüpheli, çelişkili veya yoruma açık şartlar için ihbar ya da teyit bankasından teknik görüş alınmalıdır. Gerektiğinde amir bankadan açıklama talep edilmesi, olası uyumsuzlukların belge hazırlama aşamasından önce tespit edilmesine yardımcı olur. Akreditif şartlarının fiilî taşıma koşullarıyla veya düzenlenebilecek belgelerle uyumlu olmaması hâlinde, sevkiyat ve belge düzenleme süreci başlamadan önce akreditif değişikliği (amendment) talep edilmelidir. |