UCP 600 Madde 2 Kapsamında Akreditifin Temel Kavramları

Akreditif işlemleri, farklı ülkelerde bulunan alıcı, satıcı ve bankaların belirli kurallar çerçevesinde hareket ettiği belgeye dayalı ödeme yapılarıdır. Bu işlemlerde kullanılan kavramların doğru anlaşılması, tarafların yükümlülüklerinin ve bankaların üstlendiği rollerin doğru değerlendirilmesi açısından önemlidir.

UCP 600’ün 2. maddesi; akreditif, amir, lehtar, amir banka, ihbar bankası, teyit bankası, görevli banka, uygun ibraz, iştira ve ibrazı karşılama gibi temel kavramları tanımlar. Bu tanımlar, UCP 600’ün diğer maddelerinin yorumlanmasında başlangıç noktasıdır. Benzer görünen banka rolleri veya ödeme yöntemleri arasında önemli hukuki ve operasyonel farklar bulunabilir.

UCP 600 Madde 2, akreditif işlemlerinin ortak terminolojisini oluşturur. Bir bankanın ihbar bankası, görevli banka veya teyit bankası olarak hareket etmesi farklı sonuçlar doğurur. Benzer şekilde, belgelerin bankaya sunulması ile uygun ibraz yapılması ya da belgelerin banka tarafından teslim alınması ile iştira edilmesi aynı anlama gelmez.

Bu ayrımların doğru yapılması;

• Tarafların hak ve yükümlülüklerinin belirlenmesine,
• Bankaların üstlendiği taahhütlerin anlaşılmasına,
• Belge ibrazlarının doğru değerlendirilmesine,
• Ödeme yöntemlerinin birbirinden ayrılmasına,
• Akreditif metinlerinin daha açık hazırlanmasına,
• Operasyonel uyuşmazlıkların azaltılmasına

yardımcı olur.

UCP 600 kapsamında kullanılan bir terimin günlük ticari dildeki anlamı ile kurallar içindeki teknik anlamı farklı olabilir. Bu nedenle akreditif işlemlerinde kavramlar, UCP 600’de tanımlanan içerikleriyle değerlendirilmelidir.

UCP 600 kapsamında akreditif, adı veya nasıl tanımlandığı önemli olmaksızın, gayrikabili rücu olan ve amir bankanın uygun ibrazı karşılama konusundaki kesin taahhüdünü oluşturan bir düzenlemedir.

Bu tanımda üç temel unsur öne çıkar:

• Düzenlemenin adı tek başına belirleyici değildir.
• Akreditif gayrikabili rücudur.
• Amir banka, uygun ibrazı karşılama konusunda kesin bir taahhüt verir.

Bir düzenlemenin “documentary credit”, “letter of credit” veya farklı bir adla anılması, niteliğini tek başına değiştirmez. Düzenlemenin gayrikabili rücu olması ve amir bankanın uygun ibrazı karşılama taahhüdünü içermesi gerekir.

Akreditif işlemi tek bir alıcı, satıcı ve bankadan ibaret olmayabilir. İşlemin yapısına bağlı olarak farklı bankalar farklı roller üstlenebilir.

UCP 600 Madde 2 kapsamında temel taraflar şunlardır:

• Amir
• Lehtar
• Amir banka
• İhbar bankası
• Teyit bankası
• Görevli banka
• İbraz eden

Tarafların ticari veya hukuki konumları, yalnızca adlarına göre değil, akreditif işleminde üstlendikleri rollere göre belirlenir.

Gayrikabili rücu olma özelliği, akreditifin tek taraflı ve serbestçe geri alınabilen basit bir ödeme vaadi olmadığını gösterir. Akreditif açıldığında amir banka, uygun ibrazın karşılanması konusunda kesin bir taahhüdün tarafı olur.

Bununla birlikte banka taahhüdü her türlü belge ibrazı için değil, yalnızca uygun ibraz için geçerlidir. Bu nedenle akreditif güvencesinden yararlanmak isteyen lehtarın, belgelerini akreditifin şartlarına ve ilgili kurallara uygun şekilde hazırlaması önem taşır.

Banking Day (Banka iş günü), bir bankanın UCP 600 kurallarına tabi bir işin/eylemin gerçekleştirileceği yerde düzenli olarak açık olduğu bir gün anlamına gelir.

Bu tanımın önemli bir unsuru 'düzenli olarak' ifadesinin kullanımında saklıdır. Örneğin, bir banka düzenli olarak Pazartesi'den Cuma'ya kadar açıksa ve Cumartesi günü de sadece genel bankacılık hizmetlerini yerine getirmek için açılıyorsa, Cumartesi günü UCP 600 kapsamında banka iş günü olarak kabul edilmez. Buna karşılık aynı banka cumartesi günleri akreditif işlemleri için de düzenli olarak hizmet veriyorsa bu gün banka iş günü olarak değerlendirilebilir.

• akreditifin şartlarına,
• UCP 600 kurallarının uygulanabilir hükümlerine ve
• uluslararası standart bankacılık uygulamasına

Confirmation (Teyit), amir bankanın kesin yükümlülüğüne ek olarak teyit bankasının uygun bir ibrazı karşılayacağına veya iştira edeceğine ilişkin kesin bir yükümlülüğü anlamına gelir.

Bir akreditife teyit eklenebilmesi için, Amir Banka’nın akreditif şartlarında teyit eklenmesini talep etmesi ve yetki vermesi gerekmektedir.

MT 700 akreditif açılışı SWIFT mesajında 49 – Confirmation Instructions alanı, akreditife teyit eklenmesine ilişkin talimatı gösterir. Bu alanda “CONFIRM” kodu yer alıyorsa Amir Banka’nın teyit eklemekle görevlendirdiği  bankadan akreditife teyit eklemesi istenir; “MAY ADD” kodu yer alıyorsa akreditife teyit ekleyebilir. Amir Banka’nın teyit eklemekle görevlendirdiği banka ise akreditif metninde 58a - Requested Confirmation Party alanında yer alır. Ancak bu kodların bulunması, akreditife fiilen teyit eklendiği anlamına gelmez.

Akreditif metninde 49 – Confirmation Instructions alanında ''CONFIRM'' talimatı yer alsa bile, akreditife teyit eklemekle görevli olan banka akreditife teyit eklemek zorunda değildir ve ilgili banka teyidini fiilen eklemedikçe akreditif lehtar açısından teyitli hale gelmiş sayılmaz. Bu nedenle ihracatçı firmalar; akreditif şartlarında teyit eklemekle yetkilendirilmiş bankanın akreditife teyit eklediğine dair yazılı ve resmi ihbarını mutlaka aramalıdır. Yani akreditif metninin 49 - Confirmation Instructions alanında CONFIRM yazılı olması tek başına akreditife teyit eklendiği anlamına gelmemektedir.

• akreditif belgelerin ibrazı üzerine ödeme yöntemiyle kullanımda (available by sight payment) ise ibrazda ödeme yapmak,
• akreditif vadeli ödeme yöntemiyle kullanımda (available by deferred payment) ise vadeli ödeme yükümlülüğüne girmek ve ödeme vadesinde ödeme yapmak,
• akreditif poliçe kabulü yöntemiyle kullanımda (available by acceptance) ise lehtar tarafından çekilen poliçeyi kabul etmek ve poliçenin ödeme vadesinde ödeme yapmak,

• BY PAYMENT,
• BY DEF PAYMENT
• BY ACCEPTANCE

UCP 600 kapsamında Negotiation (İştira) ifadesi 2.maddede aşağıdaki şekilde tanımlanmıştır:

Negotiation (İştira) uygun bir ibraz altında poliçelerin (görevli bankadan başka bir banka üzerine çekilen poliçelerin) ve/veya belgelerin, görevli bankanın ramburse edilmesi gereken banka iş gününde veya daha önce görevli banka tarafından lehtara avans ödeme yapılarak veya avans ödeme yapılacağı kabul edilerek satın alınması anlamına gelir.

Negotiation (İştira) ifadesi BY NEGOTIATION olarak açılmış akreditifler için geçerli olan bir kavramdır.

Presentation (İbraz), bir akreditif altında belgelerin amir bankaya veya görevli bankaya teslimi veya bu suretle teslim edilen belgeler anlamına gelir.

UCP 600 (Milletlerarası Ticaret Odası Kuralları) Madde 2 uyarınca, ibraz terimi iki farklı ve tamamlayıcı anlamı ifade edecek şekilde tanımlanmıştır:

• Bir Eylem Olarak İbraz: Belgelerin, akreditif şartları çerçevesinde amir bankaya (issuing bank) veya görevli bankaya (nominated bank) teslim edilmesi sürecini ifade eder.

• Maddi Varlık Olarak İbraz: Teslimat gerçekleştikten sonra, bankanın zilyetliğinde bulunan ve incelenmeye hazır olan belgelerin kendisini ifade eder.

Presenter (İbraz eden), ibrazı yapan bir lehtar, banka veya diğer taraf anlamına gelir.