Akreditif İşlemlerinde Faturalarda En Sık Rastlanan Rezerv Konuları

Fatura (Invoice / Commercial Invoice), bir akreditif kapsamında talep edilen en temel belgelerin başında gelir. Kural olarak lehtar tarafından amir adına düzenlenen ticari fatura; malın, hizmetin veya edimin tanımını, birim fiyatını, miktarını, toplam değerini ve akreditifte talep edilen diğer bilgileri içerir.

Akreditifli işlemlerde ticari faturaya ilişkin temel kurallar,

• UCP 600'ün 18. maddesi ile
• ISBP 821'in C1-C15 paragrafları arasında

kapsamlı bir şekilde açıklanmaktadır. Miktar ve tutar toleranslarına ilişkin hükümler ayrıca UCP 600’ün 30. maddesinde yer almaktadır.

Vesaik hazırlama sürecinde göz önünde bulundurulması gereken temel nokta; uygun ibrazın (complying presentation) gerçekleştirilebilmesi için sadece akreditif şartlarının yerine getirilmesinin yeterli olmayacağıdır. Uygun ibraz, ibraz edilen belgelerin akreditif şartlarına, uygulanabilir UCP 600 hükümlerine ve ISBP 821'de açıklanan uluslararası standart bankacılık uygulamasına uygun olması anlamına gelir. Bu nedenle faturanın yalnızca ticari işlemle uyumlu olması yeterli değildir; belge, akreditif kapsamında yapılacak incelemede de uygun bulunmalıdır.

Bununla birlikte, "akreditifte aksi belirtilmedikçe" kuralı her zaman saklı tutulmalıdır. Bazı durumlarda UCP 600 veya ISBP 821’in izin verdiği bir husus akreditifte yer alan özel bir şartla yasaklanabilir ya da tam tersi bir durum oluşabilir. Bu nedenle, belge hazırlığı öncesinde akreditif metni ve varsa değişiklik mesajları bir bütün olarak incelenmelidir.

Uygulamada ticari faturalarla ilgili rezervler çoğunlukla taraf bilgileri, mal tanımı, tutar ve miktar uyumsuzlukları, belgeler arası çelişkiler ve akreditif şartlarına uyulmamasından kaynaklanmaktadır. Aşağıda en sık karşılaşılan rezerv nedenleri özetlenmiştir.

• Devredilebilir akreditiflere ilişkin uygulanabilir istisnalar saklı kalmak üzere, faturanın lehtar tarafından düzenlenmemesi.
• Devredilebilir akreditiflere ilişkin istisnalar dışında, faturanın akreditifte gösterilen amir adına düzenlenmemesi.
• Akreditifte talep edildiği halde faturanın imzalanmaması.
• Faturadaki mal veya hizmet tanımının akreditifteki tanımla uyuşmaması ya da akreditifte belirtilen tanımı değiştiren, daraltan veya çelişkili hâle getiren bilgiler içermesi.
• Faturanın, akreditifte belirtilen para biriminden farklı bir para birimi üzerinden düzenlenmesi.
• Akreditif şartlarında talep edilen konsolosluk veya ticaret odası onaylarının fatura üzerinde yer almaması.
• Akreditifte mal bedeli, navlun, sigorta primi veya diğer masrafların ayrı ayrı gösterilmesi talep edildiği hâlde bu tutarların faturada ayrı kalemler olarak belirtilmemesi.
• UCP 600 Madde 30 veya akreditif şartları kapsamında uygulanabilir bir tolerans bulunmamasına rağmen faturada gösterilen miktarın izin verilen üst sınırı aşması ya da öngörülen alt sınırın altında kalması.
• Birim fiyatın akreditifte belirtilen birim fiyatla uyuşmaması veya faturadaki miktar ve birim fiyat esas alınarak hesaplanan toplam tutarın hatalı olması.
• Akreditifte kısmi yükleme yasaklandığı hâlde, taşıma belgeleri ve ibraz edilen diğer belgelerden kısmi yükleme yapıldığının anlaşılması.
• Fatura üzerindeki shipping marks, numaralar, ağırlık, paket adedi veya benzeri verilerin taşıma belgesi ve diğer ibraz belgeleriyle çelişmesi.
• Fatura üzerinde yer alan ek bilgilerin diğer belgeler üzerinde yer alan bilgiler ile çelişmesi.
• Akreditifte belirtilen teslim şeklinden farklı bir teslim şeklinin yazılması.
• Akreditifte belirli bir INCOTERMS versiyonuna atıf yapılmış olmasına rağmen faturada farklı bir INCOTERMS versiyonunun belirtilmesi.
• Akreditifte istenen sayıda orijinal ve/veya kopya faturanın ibraz edilmemesi.
• Brüt ağırlık, net ağırlık, paket sayısı vb. bilgilerin diğer belgeler üzerinde yazılı olan bilgiler ile uyumlu olmaması.
• Akreditifte talep edilen özel bir beyanın faturada yer almaması.
• Navlun ve sigorta prim tutarlarının ayrı ayrı gösterildiği durumlarda bu bilgilerin ilgili diğer belgeler üzerindeki bilgiler ile uyumlu olmaması.
• Faturadaki matematiksel hesaplamaların hatalı olması; birim fiyat ile miktarın çarpımı, satır toplamları, ara toplamlar, indirimler, navlun ve sigorta eklemeleri veya genel toplam arasında hesaplama farkı bulunması.
• Akreditifte faturada bulunması veya bulunmaması açıkça şart koşulan herhangi bir bilgi, ifade ya da kayda ilişkin talebe uyulmaması.