Akreditif Kapsamında Bill of Lading Hazırlarken Sorulması Gereken Sorular
Konşimento (Bill of Lading), limandan limana deniz taşımacılığında bir akreditif kapsamında talep edilebilecek en önemli taşıma belgelerinden biridir. Konşimentoya ilişkin temel hükümler UCP 600 Madde 20’de, konşimentonun incelenmesine ilişkin uluslararası standart bankacılık uygulamaları ise ISBP 821’in E1–E28 paragraflarında ele alınmaktadır.
Bunun yanında, taşıma ve ibrazın niteliğine göre UCP 600 Madde 14’te yer alan belge inceleme ve ibraz süresi hükümlerinin, Madde 26’da yer alan güverte üstü yükleme, taşıyanın çekince kayıtları ve taşıma masraflarına ilişkin hükümlerin ve Madde 27’de düzenlenen temiz taşıma belgesi şartının da dikkate alınması gerekir.
Konşimentonun charter party’ye tabi olması hâlinde ise belge UCP 600 Madde 20 yerine Madde 22 kapsamında ayrıca değerlendirilmelidir.
Diğer taraftan akreditif şartlarının, uygulanabilir UCP 600 hükümlerini açıkça değiştirebileceği veya uygulama dışı bırakabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. Bu nedenle belge kontrolü yapılırken sırasıyla akreditif şartları, uygulanabilir UCP 600 hükümleri ve ISBP 821’de açıklanan uluslararası standart bankacılık uygulamaları birlikte değerlendirilmelidir.
Aşağıdaki kontrol soruları; limandan limana deniz taşımasını kapsayan konşimentonun akreditif şartları, UCP 600 hükümleri ve ISBP 821’de açıklanan uluslararası standart bankacılık uygulamaları çerçevesinde hazırlanmasına ve kontrol edilmesine yardımcı olmak amacıyla düzenlenmiştir.
Konşimento taşıma şartlarını içeriyor mu?
Konşimento taşıma şartlarını ve koşullarını içermelidir veya taşıma şartlarını ve koşullarını içeren başka bir kaynağa atıfta bulunmalıdır.
Konşimento (Bill of Lading) kimler tarafından düzenlenebilir?
Konşimento aşağıdaki taraflardan birisi tarafından düzenlenmeli ve imzalanmalıdır.
- Taşıyıcı (Carrier)
- Taşıyıcı adına bir acente (Agent)
- Kaptan (Master)
- Kaptan adına bir acente (Agent)
Konşimento; taşıyıcı (Carrier) ismini açıkça gösteriyor mu?
Konşimento, taşıyanın adını açıkça göstermeli ve adı belirtilen kuruluşu taşıyan (carrier) olarak tanımlamalıdır.
Örneğin taşıyanın ABC LTD olduğunu varsayalım. Konşimentonun herhangi bir yerinde yalnızca “ABC LTD” ibaresinin bulunması, bu kuruluşun taşıyan olduğunu göstermek için yeterli değildir. Kuruluşun taşıyan sıfatı da belgeden açıkça anlaşılmalıdır.
Taşıyanın adı konşimento üzerinde örneğin;
“ABC LTD, as Carrier”
veya
“Carrier: ABC LTD”
şeklinde ya da aynı anlama gelen başka bir ifadeyle belirtilmelidir.
Konşimentoda imza ne şekilde atılmalıdır?
Konşimentoyu imzalayan tarafın hangi sıfatla ve kimin adına imza attığı belgeden açıkça anlaşılmalıdır.
Taşıyan, kaptan veya acente tarafından atılan imza, imzalayan tarafın sıfatını açıkça göstermelidir. Konşimento bir acente tarafından imzalanıyorsa, acentenin adı belirtilmeli ve acentenin taşıyan adına mı yoksa kaptan adına mı hareket ettiği açıkça gösterilmelidir.
Örneğin ABC LTD taşıyan, XYZ LTD ise acente olsun. Bu durumda konşimento aşağıdaki şekillerde imzalanabilir:
- “XYZ LTD, as Agent on behalf of ABC LTD, the Carrier”
- “XYZ LTD, as Agent for ABC LTD, the Carrier”
- “XYZ LTD, as Agent on behalf of the Master”
- “XYZ LTD, as Agent for the Master”
Taşıyanın adı ve taşıyan sıfatı konşimentonun başka bir bölümünde açıkça belirtilmişse, acentenin imza kaydında taşıyanın adını yeniden yazması gerekmez. Bu durumda acente aşağıdaki şekillerde de imza atabilir:
- “XYZ LTD, as Agent on behalf of the Carrier”
- “XYZ LTD, as Agent for the Carrier”
Ancak taşıyan konşimentonun başka bir bölümünde açıkça tanımlanmamışsa, acentenin adına hareket ettiği taşıyanın adı ve taşıyan sıfatı imza kaydında belirtilmelidir.
Konşimento kaptan tarafından imzalanıyorsa, imzanın “Master” veya “Captain” sıfatıyla atıldığının belirtilmesi yeterlidir; kaptanın kişisel adının ayrıca yazılması gerekmez.
Benzer şekilde, konşimento kaptan adına hareket eden bir acente tarafından imzalanıyorsa, acentenin adı belirtilmeli ve kaptan adına hareket ettiği açıkça gösterilmelidir. Bu durumda da kaptanın kişisel adının yazılması zorunlu değildir.
Konşimentoda düzenlenen orijinal nüsha sayısı belirtilmiş ve tüm orijinaller ibraz edilmiş mi?
Konşimento üzerinde kaç adet orijinal nüsha düzenlendiği belirtilmelidir. Akreditifte aksi öngörülmedikçe, konşimentoda düzenlendiği belirtilen tüm orijinal nüshalar lehtar tarafından ibraz edilmelidir.
Örneğin konşimento üzerinde “3/3 Original Bills of Lading” ibaresi bulunuyorsa, üç orijinal nüshanın tamamı ibraz edilmelidir. Ancak akreditif, orijinal nüshalardan birinin doğrudan amire gönderilmesi gibi farklı bir ibraz şekli öngörüyorsa, akreditifteki bu özel şart esas alınmalıdır.
Yükleme kaydı gerekli mi ve konşimentoda uygun şekilde gösterilmiş mi?
Konşimentonun, malların akreditif şartlarında istenen yükleme limanında ismi açıkça belirtilen bir gemiye yüklendiğini açıkça göstermesi gerekir.
Mallar gemiye yüklendikten sonra düzenlenen Yükleme Konşimentolarında (Shipped Bill of Lading); yükleme kaydı matbu bir şekilde konşimento üzerinde belirtilmiş olur ve konşimentonun düzenlenme tarihi aynı zamanda malların gemiye yüklendiği tarih olarak kabul edilir. Bu konşimentolar üzerinde ayrıca bir yükleme kaydı (on board notation) olmasına gerek yoktur.
Malların taşıyıcı tarafından gemiye yüklenmek üzere teslim alındığını gösteren Tesellüm Konşimentolarında (Received Bill of Lading) ise malların gemiye yüklendiği tarihi belirten bir yükleme kaydı (on board notation) konşimento üzerinde ayrıca yer almalıdır. Yani Tesellüm Konşimentolarında düzenlenme tarihinden ayrı olarak (aynı tarih olsa dahi) ayrıca bir yükleme tarihini gösteren kayıt mutlaka yer almalıdır.
Konşimento üzerinde hangi tarih ‘’Yükleme Tarihi’’ olarak dikkate alınır?
Yükleme Konşimentolarında (Shipped Bill of Lading), yani yükleme yapıldıktan sonra düzenlenen konşimentolarda; düzenlenme tarihi aynı zamanda yükleme tarihi olarak kabul edilir. Ancak Shipped Bill of Lading olmasına rağmen konşimento üzerinde ayrıca bir yükleme kaydı (on board notation) var ise; yükleme kaydında yer alan tarih ister düzenlenme tarihinden önceki bir tarih olsun ister sonraki bir tarih olsun yükleme tarihi olarak kabul edilir.
Tesellüm Konşimentolarında (Received Bill of Lading) ise düzenlenme tarihi dışında ayrıca bir yükleme kaydı (on board notation) yer almalıdır. Yükleme kaydında (on board notation) yer alan tarih ister düzenlenme tarihinden önceki bir tarih olsun ister sonraki bir tarih olsun yükleme tarihi olarak kabul edilir.
Konşimento üzerinde ‘’Yükleme Kaydı’’ (On Board Notation) hangi ifadelerle yer alabilir?
Konşimento üzerinde yükleme kaydı aşağıdaki ifadelerden birisi ile gösterilebilir:
- "Shipped in apparent good order",
- "Laden on board",
- "Clean on board"
- "Shipped on board"
Bu ifadelerin devamında yükleme tarihi yer almalıdır.
Konşimento üzerinde yükleme ve boşaltma limanları akreditif ile aynı mı?
Yükleme limanı ve boşaltma limanı bilgileri akreditif şartlarında belirtilen yükleme ve boşaltma limanları ile aynı olmalıdır.
Akreditif şartlarında yükleme ve boşaltma yeri olarak coğrafi bir bölge verilmiş ise; konşimento üzerinde mutlaka fiili yükleme limanı ve boşaltma limanı belirtilmelidir.
Örneğin akreditif şartlarında yükleme limanı olarak ‘’Any European Port’’ yazılmış ise ve mallar Amsterdam’da yüklenmiş ise Yükleme Limanı alanında ‘’Any European Port’’ yerine ‘’Amsterdam Port’’ yazılı olmalıdır.
Diğer taraftan gerçek yükleme yeri akreditif şartlarında yer alan coğrafi alanda yer almalıdır. Yani Akreditif şartlarında ‘’Any European Port’’ yazılı ise konşimento üzerinde Shanghai Port yazması rezerv konusu olacaktır.
Hangi durumlarda konşimento üzerinde aktarmaya izin verilir?
Aktarma (Transhipment) malların akreditifte istenen yükleme limanından boşaltma limanına hareket ederken, belli bir noktada bir gemiden başka bir gemiye aktarılarak yolculuğuna devam etmesidir.
Akreditif şartlarında Aktarma (Transhipment) yapılmasına açıkça izin verilmiş ise konşimento üzerinde aktarma bilgisi yer alabilir ve akreditif şartlarında yer alan yükleme limanı ve boşaltma limanı arasındaki herhangi bir noktada gerçekleşen aktarma rezerv konusu olmaz.
Konşimento Charter Party olduğuna dair herhangi bir kayıt/ibare içeriyor mu?
Akreditif şartlarında izin vermediği sürece konşimento üzerinde Charter Party olduğuna dair herhangi bir kayıt/ibare olmamalı ve/veya herhangi bir Charter Party anlaşmasına atıfta bulunmamalıdır.
Navlun ödemesi ile ilgili bilgi akreditif şartlarında yer alan teslim şekli ile uyumlu mu?
Konşimento üzerinde yer alan navlun ödemesi ile ilgili bilgi akreditif şartlarında yer alan Teslim Şekli ile çelişmemelidir.
Örneğin Teslim Şekli CIF ise konşimento üzerinde ‘’Freight Payable At Destination’’ yazması çelişki doğurur.
Konşimento navlun tutarına ek olarak başka masraflar gösteriyor mu?
Akreditif şartlarında konşimentonun navluna ek olarak başka masrafları da göstermesi yasaklanmış ise; konşimento üzerinde herhangi bir masrafa ilişki kuran bilgiler yer almamalıdır.
Navlun dışında ek masraf sayılabilecek ibarelere örnek olarak;
- Free In (FI),
- Free Out (FO),
- Free In and Out (FIO) and
- Free In and Out Stowed (FIOS).
gösterilebilir. Akreditif şartlarında navlun dışında başka masrafların gösterilmesi yasaklanmış ise konşimento üzerinde yukarıdaki vb. ifadeler yer almamalıdır.
Konşimento üzerinde ‘’Consignee’’ bilgisi ne şekilde yer almalıdır?
Konşimentolar,
- isme (consigned to...) veya
- emre (to the order of…)
düzenlenebilirler.
Akreditif şartlarında konşimentonun isme düzenlenmesi isteniyorsa (örneğin; consigned to ABC LTD…), konşimento üzerinde Consignee alanında sadece ABC LTD yazılı olmalı, başında ‘’To The Order of‘’ ifadesi yer almamalıdır. Aynı şekilde ABC Ltd’ten sonra ‘’order’’ ifadesi bulunmamalıdır. Aksi takdirde rezerv konusu olur.
Akreditif şartlarında konşimentonun emre düzenlenmesi isteniyorsa (örneğin; to the order of ABC LTD…), konşimento üzerinde Consignee alanında sadece ABC LTD yazılı olması rezerv konusudur. Bu şartlarla açılan bir akreditifte konşimento üzerinde Consignee alanında ‘’To The Order of ABC Ltd‘’ ifadesi yazılı olmalıdır.
Konşimentonun cirolanması gerekiyorsa doğru kişi tarafından cirolandı mı?
‘’Consignee’’ alanında ‘’To Order of Shipper’’ veya sadece ‘’To Order’’ yazması durumunda; konşimento ‘’Shipper’’ emrine düzenlenmiş kabul edilir ve ‘’Shipper’’ alanında yer alan kişi tarafından cirolanmalıdır.
Konşimento bilgileri diğer belgelerle uyumlu mu?
Konşimento üzerinde yer alan net tutar, brüt tutar vb. bilgiler diğer belgeler üzerinde yer alan bilgiler ile çelişmemelidir.
Konşimento üzerinde İhbar Adresi (Notify Party) ne şekilde olmalıdır?
Konşimento üzerinde Notify Party kısmı akreditif şartlarında istenilen şekilde yer almalıdır.
Akreditif şartlarında ‘’Notify Party’’nin kim olacağı belirtilmemişse, konşimento üzerinde herhangi bir taraf Notify Party olarak yazılabilir. Böyle bir durumda Amir adres bilgileri ile birlikte Notify Party alanına yazılmışsa, bu adres bilgisi akreditif şartlarında yer alan amirin adres bilgilerinden farklı olmamalıdır.
Konşimento üzerinde düzeltmeler ne şekilde yapılmalıdır?
Konşimento üzerinde herhangi bir düzeltme yapılmış ise; düzeltme taşıyıcı (carrier), kaptan (master) veya bu ikisi adına hareket eden acente tarafından ayrıca imzalanmalıdır.
Temiz Konşimento (Clean Bill of Lading) ne demektir?
Konşimento, malların veya ambalajlarının kusurlu bir durumda olduğunu açıkça beyan eden bir bilgi içermemelidir.
Örneğin:
Konşimentoda üzerinde "ambalaj deniz yolculuğu için yeterli değildir" veya benzer anlamdaki bir ifade ambalajın kusurlu bir durumda olduğunu açıkça beyan eden bir bilgi olarak kabul edilebilir.
Akreditif şartlarında ‘’Clean On Board…’’ benzeri bir ifade yer alsa dahi konşimento üzerinde ‘’Clean’’ ifadesinin yer almasına gerek yoktur. ‘’Shipped On Board’’ veya ‘’Laden on Board’’ vb. ifadeler kabul edilir.
Önemli olan konşimento üzerinde malların kusurlu, hasarlı, bozuk vb. olduğuna dair bir ifadenin yer almamasıdır.