Akreditif Kapsamında Sigorta Belgelerinde Rezerv Konuları

Dış ticaretin finansmanında sigorta belgeleri, sevkiyat risklerinin teminat altına alınmasının yanı sıra akreditif şartlarına uygun bir ibraz gerçekleştirilmesi açısından da kritik öneme sahiptir.

Sigorta belgelerine ilişkin standartlar, Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) tarafından yayımlanan UCP 600’ün 28. maddesinde ve ISBP 821’in K1-K23 paragraflarında ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

Bankalar belgeleri incelerken:

• Akreditif şartlarını,
• UCP 600 hükümlerini,
• ISBP 821’de açıklanan uluslararası standart bankacılık uygulamalarını,

birlikte dikkate alır. Bu nedenle ''Uygun İbraz'' gerçekleştirilebilmesi için sadece akreditif şartlarının yerine getirilmesi yeterli değildir.

Bir akreditifte sigorta poliçesi, açık kuvertüre dayalı bir sigorta sertifikası veya deklarasyonu gibi bir sigorta belgesinin ibrazının istenmesi, bu belgenin incelemesinde UCP 600'ün 28. maddesinin uygulanacağı anlamına gelir. Bu nedenle sigorta belgesi hazırlanırken UCP 600'ün 28. maddesi ve ISBP 821'in K1-K23 paragraflarında açıklanan uluslararası standart bankacılık uygulamaları dikkate alınmalıdır.

UCP 600 ve ISBP 821 kuralları akreditif şartlarıyla açıkça değiştirilmedikçe veya uygulama dışı bırakılmadıkça uygulanır.

Bu şu anlama gelir:

• Amir banka, akreditif şartlarında UCP 600'ün veya ISBP 821'in bazı hükümlerini açıkça değiştirebilir veya uygulama dışı bırakabilir.
• Akreditif şartlarında açıkça yasaklanan bir koşul, UCP 600 veya ISBP 821'in açıkça izin verdiği bir durum olsa bile uygulanamaz.
• UCP 600 veya ISBP 821 çerçevesinde rezerv riski doğurabilecek bir unsur, akreditif metninde açıkça izin verilen özel bir şart kapsamında yer alıyorsa, belge bu özel şart çerçevesinde değerlendirilir.

Bu nedenle, akreditif kapsamında sigorta belgesi hazırlanırken akreditifin tüm şartları ile varsa değişiklikleri birlikte ve bir bütün olarak incelenmelidir.

Sigorta belgelerinde rezerv doğurabilecek başlıca uygunsuzluklar şunlardır:

Belgenin türü, düzenleyeni ve imzası

• Akreditifte sigorta poliçesi istenmesine rağmen sigorta sertifikası, açık kuvertüre dayalı deklarasyon veya başka bir sigorta belgesi ibraz edilmesi
• Sigorta poliçesi, sigorta sertifikası veya deklarasyonu yerine kuvertür notu/mektubu (cover note) ibraz edilmesi
• Sigorta belgesinin sigorta şirketi, sigorta yüklenicisi (underwriter) veya bunların acentesi ya da vekili tarafından düzenlenmiş ve imzalanmış görünmemesi
• Sigorta brokerinin antetli kâğıdında düzenlenen belgenin sigorta şirketi, sigorta yüklenicisi veya bunların acentesi ya da vekili tarafından imzalanmamış olması
• Sigorta brokerinin acente veya vekil sıfatıyla imza atmasına rağmen adına hareket ettiği sigorta şirketinin ya da sigorta yüklenicisinin belgede belirtilmemesi
• Acente veya vekil tarafından atılan imzada, adına hareket edilen sigorta şirketinin ya da sigorta yüklenicisinin belge üzerinde belirlenememesi
• Belgenin onay imzası (Countersignatute) gerektirmesine rağmen sigorta şirketi, sigortalı veya belirtilen diğer tarafça imzalanmaması
• İmza alanında sigorta şirketinin yalnızca ticari adının veya kısaltmasının bulunması ve şirketin tam unvanının belgenin başka bir yerinde sigorta şirketi olarak tanımlanmaması
• Birden fazla sigortacının teminat sağladığı belgede imza atan tarafın bütün sigortacılar adına hareket ettiğinin anlaşılamaması

Not: Açık kuvertüre dayalı sigorta sertifikası veya deklarasyonu istendiğinde bunun yerine sigorta poliçesi ibraz edilmesi kabul edilir. Ancak sigorta poliçesi istendiğinde sertifika veya deklarasyon ibraz edilmesi rezerv oluşturabilir.

Orijinal nüshalar

• Akreditifte birden fazla orijinal sigorta belgesi istenmesine rağmen bütün orijinallerin ibraz edilmemesi
• Sigorta belgesinde birden fazla orijinal düzenlendiği belirtilmesine rağmen bütün orijinallerin ibraz edilmemesi
• İbraz edilen orijinal nüshalardan birinin veya birkaçının imzalanmamış olması

Düzenlenme ve teminat tarihleri

• Sigorta teminatının yükleme tarihinden sonraki bir tarihte başladığının belirtilmesi
• Sigorta belgesinin yükleme tarihinden sonra düzenlenmesine rağmen teminatın en geç yükleme tarihinde başladığını açıkça gösteren bir kayıt içermemesi
• Yükleme tarihinden sonra düzenlenen belgede yalnızca “depodan depoya” (warehouse-to-warehouse) veya benzeri bir ifadenin bulunması ve teminatın en geç yükleme tarihinde başladığının ayrıca belirtilmemesi
• Belgede başka bir düzenlenme veya teminat başlangıç tarihi bulunmadığında, onay imza tarihinin yükleme tarihinden sonra olması
• Sigorta belgesinde tazmin talebinin sunulması için bir sona erme veya son başvuru tarihi belirtilmesi

Sigorta tutarı ve para birimi

• Sigorta tutarının belge üzerinde gösterilmemesi
• Sigorta belgesindeki para biriminin akreditifin para biriminden farklı olması
• Sigorta tutarının akreditifte belirtilen asgari tutarın altında olması
• Akreditifte sigorta tutarı belirtilmemişse teminatın malların CIF veya CIP değerinin en az %110’u kadar olmaması
• CIF veya CIP değeri belgelerden belirlenemiyorsa sigorta tutarının aşağıdaki tutarlardan yüksek olanı esas alınarak hesaplanmaması:

İbraz kapsamında karşılanması veya iştira edilmesi istenen tutar

Faturada gösterilen brüt mal değeri

• Talep edilen tutarın indirim, ön ödeme veya vadeli ödeme gibi nedenlerle malların brüt değerinin yalnızca bir bölümünü oluşturduğu durumda sigorta teminatının tam brüt değer yerine kısmi tutar üzerinden hesaplanması
• Akreditifte teminatın “yüzdeye bakılmaksızın” (irrespective of percentage) sağlanması istenmesine rağmen belgede franchise, excess veya deductible kaydının bulunması

Birden fazla belgeyle sağlanan teminat

• Aynı sevkiyat ve aynı risk için, kısmi teminat koşulları karşılanmadan birden fazla sigorta belgesi ibraz edilmesi
• Kısmi teminat sağlayan belgelerde her sigortacının üstlendiği teminat tutarının veya oranının açıkça gösterilmemesi
• Her sigortacının sorumluluğunu diğer sigorta teminatlarından bağımsız ve herhangi bir ön koşula bağlı olmadan üstlendiğinin belirtilmemesi
• Birden fazla sigorta belgesindeki teminatların toplamının akreditifte veya UCP 600’ün 28(f)(ii) alt maddesinde aranan asgari sigorta tutarını karşılamaması

Sigortanın kapsadığı güzergâh

• Sigorta teminatının akreditifte belirtilen teslim alma veya yükleme yerinden başlamaması
• Sigorta teminatının akreditifte belirtilen boşaltma veya nihai varış yerine kadar devam etmemesi
• Sigorta belgesinde belirtilen teminat başlangıç veya bitiş yerlerinin akreditif şartlarıyla uyumlu olmaması

Kapsanması gereken riskler

• Sigorta belgesinin akreditifte açıkça belirtilen riskleri kapsamaması
• Akreditifte istenen ek risklerin sigorta kapsamına alınmaması
• Akreditifte “bütün riskler” (all risks) teminatı istenmesine rağmen belgede “all risks” kaydı veya bu kapsamı karşılayan bir kloz bulunmaması
• Hava yoluyla yapılan sevkiyatta “all risks” teminatı istenmesine rağmen belgede bunu karşılayan bir kayıt, kloz veya Institute Cargo Clauses (Air) teminatı bulunmaması

Sigortalı taraf, tazminat hakkı ve ciro

• Sigorta belgesinin akreditifte belirtilen sigortalı taraf adına düzenlenmemesi
• Sigorta belgesinin akreditifte istenen biçimde düzenlenmemesi
• Tazminatın emrine veya lehine ödeneceği tarafça gerekli cironun yapılmamış olması
• Akreditifte belgenin belirli bir tarafın emrine düzenlenmesi istenmesine rağmen bu tarafın sigortalı veya tazminat lehtarı olarak gösterilmemesi
• Akreditifte sigortalı taraf belirtilmediği hâlde tazminatın lehtarın veya amir banka ya da amir dışındaki başka bir tarafın lehine ödenecek olması ve belgenin boş olarak ya da amir banka veya amir lehine ciro edilmemesi
• Sigorta tazminatını tahsil etme hakkının, belgelerin teslimi sırasında veya öncesinde ilgili tarafa geçmesini sağlayacak şekilde belgenin düzenlenmemiş ya da ciro edilmemiş olması
• Ciro yoluyla devir açıkça yasaklandığı için tazminat hakkının akreditif kapsamında gerekli tarafa aktarılamaması

Sigorta primi

• Sigorta belgesinde prim ödenmedikçe belgenin geçerli olmayacağının belirtilmesi ve aynı zamanda primin ödenmediğini gösteren bir kaydın bulunması