Akreditif Kapsamında Menşe Şahadetnamesi (Certificate of Origin) Hazırlama

Bir malın üretildiği yeri belgelemek amacıyla düzenlenen Menşe Şahadetnamesi (Certificate of Origin), akreditifli işlemlerde en sık talep edilen belgelerden biridir. Menşe Şahadetnamesi, ISBP 821'in L1-L8 paragraflarında detaylı bir şekilde ele alınmıştır.

ISBP 821'in ilgili paragraflarında, Menşe Şahadetnamesi'nin kim tarafından düzenlenebileceği, içeriğinin nasıl olması gerektiği ve hangi şartları sağlaması gerektiği gibi hususlar detaylı bir şekilde ele alınmıştır.

Akreditif kapsamında uygun bir ibraz yapılabilmesi için yalnızca akreditif şartlarının yerine getirilmesi yeterli değildir. Belgelerin, UCP 600 ve ISBP 821 kurallarına ve uluslararası bankacılık standartlarına uygun şekilde hazırlanması gerekir.

Bankalar, akreditif kapsamında sunulan belgeleri incelerken, akreditif şartlarının yanı sıra bu kurallara ve standartlara uygunluğu da değerlendirir. Akreditif metninde yer almayan bu kurallara uyulmadığında, rezerv konusu ortaya çıkar.

Diğer taraftan akreditif kapsamında belge hazırlarken, "akreditifte aksi belirtilmedikçe" kuralı her zaman göz önünde bulundurulmalıdır. Amir banka, UCP 600 ve/veya ISBP 821'in bazı maddelerini kapsam dışında bırakabilir ve bunu akreditif şartlarında açıkça belirtebilir. Bu gibi durumlarda, öncelikli olarak akreditif şartları dikkate alınmalıdır. Bu nedenle, belge hazırlamadan önce akreditif metninin tüm maddeleri dikkatlice okunmalıdır.

Akreditif kapsamında Menşe Şahadetnamesi (Certificate of Origin) hazırlarken, ISBP 821'in ilgili maddeleri doğrultusunda aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir:

• Akreditif şartlarında yazılı olmasa da, Menşe Şahadetnamesi, akreditif kapsamında ibraz edilen faturadaki mallarla ilişkilendirilmelidir. Yani menşe şahadetnamesi üzerinde mal tanımı yer almalıdır ve bu mal tanımı diğer belgeler üzerinde yer alan mal tanımı ile çelişmemelidir.

• Akreditif şartlarında GSP Form A gibi belirli bir formatta menşe şahadetnamesi ibraz edilmesi talep ediliyorsa yalnızca o formdaki belge sunulmalıdır.

• Akreditifte şartlarında menşe belgesinin kim tarafından düzenlenmesi talep edilmiş ise, belge o tarafça düzenlenmelidir.
• Akreditif şartlarında belgenin kim tarafından düzenlenmesi gerektiği yazılı değilse herhangi bir kişi/kurum tarafından düzenlenen belge kabul edilir.
• Akreditif şartlarında menşe belgesinin ihracatçı, imalatçı veya lehtar tarafından düzenlenmesi talep ediliyorsa; belgenin ihracatçı, imalatçı ya da lehtarın adını göstermesi kaydıyla Ticaret Odası, Sanayi Odası, Gümrük İdareleri, Ticaret Bakanlığı veya benzeri kurumlar tarafından düzenlenmiş bir belge de ibraz edilebilir.

• Consignee (alıcı taraf) bilgileri, taşıma belgesi üzerinde yer alan consignee bilgileri ile çelişmemelidir. Ancak akreditifte taşıma belgesinin; “to order”, “to the order of shipper”, “to order of issuing bank”, “to order of nominated bank (or negotiating bank)” veya “consigned to issuing bank’’ şeklinde düzenlenmesi talep edilmiş ise; menşe şahadetnamesi üzerinde consignee (Alıcı taraf) kutusunda lehtar dışında akreditifte adı geçen herhangi bir taraf yer alabilir.

• Eğer akreditif şartlarında menşe şahadetnamesi ibrazı istenmediği halde malın menşei akreditif şartlarında her hangi bir alanda belirtilmiş ise; akreditif tahtında menşe şahadetnamesi ibrazına gerek olmasa da, ibraz edilen belgeler üzerinde her hangi bir yere malın menşei yazılacaksa, bu akreditif şartlarında belirtilen menşe ile çelişmemelidir. Örneğin, bir akreditif, bir menşe şahadetnamesi ibrazını şart koşmadan “malların menşei: Almanya” şeklinde bir madde içeriyorsa, ibraz edilen belgelerin her hangi birisi üzerinde malın menşei belirtilecek ise bu Almanya olmalıdır. Aksi halde rezerv konusu olur.

• Eğer menşe şahadetnamesi üzerinde yer alan ihracatçı bilgisi, akreditif şartlarında ve diğer belgelerde yer alan lehtardan farklı ise; menşe şahadetnamesi üzerinde ibraz edilen fatura tarih ve numarasından farklı bir fatura tarih ve numarası yer alabilir.