2024’ün Son Çeyreğinde Küresel Ticaret Eğilimleri
Küresel ticaret, 2024 yılının ikinci yarısında toparlanma eğilimini sürdürdü. Mal ticareti yılın üçüncü çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre yaklaşık %1,5 artarken, hizmet ticaretinde yaklaşık %1’lik büyüme kaydedildi. UN Trade & Development’ın tahminlerine göre bu olumlu seyrin yılın son çeyreğinde de devam etmesi bekleniyor.
Bu görünüm doğrultusunda küresel ticaret hacminin 2024 yılında yaklaşık 33 trilyon ABD dolarına ulaşarak 2022’deki rekor seviyeyi aşması öngörülüyor. Söz konusu artışta özellikle hizmet ticaretindeki güçlü performans öne çıkıyor. Hizmet ticaretinin yıl genelinde yaklaşık %7 büyümesi beklenirken, mal ticaretinde büyümenin yaklaşık %2 seviyesinde kalacağı ve 2022’de ulaşılan zirvenin altında seyredeceği tahmin ediliyor.
Genel olarak küresel ticaretin 2024 yılında yaklaşık 1 trilyon ABD doları artarak %3,3 oranında büyümesi bekleniyor. Bu artışa mal ve hizmet ticaretinin yaklaşık eşit düzeyde, her biri 500 milyar ABD doları civarında katkı sağlaması öngörülüyor.
Ticarete konu olan malların fiyatları 2024’ün üçüncü çeyreğinde sınırlı bir artış gösterirken, yılın son çeyreğinde fiyatların yatay seyretmesi bekleniyor. Yıllık bazda ise fiyatlarda belirgin bir değişim öngörülmüyor. Bu tablo, ticaret hacmindeki artışın yalnızca fiyat etkisinden değil, aynı zamanda ticari faaliyetlerdeki toparlanmadan da destek aldığını gösteriyor.
2024 yılı boyunca küresel ticaret, 2023’ün ikinci yarısında başlayan toparlanma eğilimini devam ettirdi. Son dört çeyrekte gelişmekte olan ekonomilerdeki ticaret artışı genel olarak gelişmiş ekonomilerin üzerinde seyretti. Ancak 2024’ün üçüncü çeyreğinde bu eğilim tersine döndü ve büyüme daha çok gelişmiş ekonomilerdeki olumlu ticaret performansından destek aldı.
Buna karşılık Doğu Asya’da ticaret ivmesi zayıfladı. Bölgedeki bazı büyük ekonomilerde daralma görülürken, bu durum Güney-Güney ticaretinin üçüncü çeyrekte negatif seyretmesine neden oldu. Hizmet ticareti ise 2024 genelinde mal ticaretinden daha güçlü bir performans sergiledi. Bununla birlikte, bu artışın bir bölümünün hizmet fiyatlarındaki enflasyondan kaynaklandığı değerlendiriliyor.
2025’e Bakış
2025 yılına ilişkin beklentiler, küresel ticarette ılımlı ve temkinli bir iyileşmenin devam edebileceğine işaret ediyor. Enflasyondaki dengelenme, istikrarlı ekonomik büyüme görünümü ve ticari faaliyetlerdeki toparlanma, küresel ticaret açısından destekleyici unsurlar olarak öne çıkıyor.
Bununla birlikte, görünüm önemli belirsizlikler içeriyor. ABD’nin ticaret politikasında yaşanabilecek değişiklikler, ülkelerin sanayi politikalarına daha fazla ağırlık vermesi, yenilenen ticaret savaşları riski ve devam eden jeopolitik gerilimler, 2025 yılında küresel ticaret üzerinde baskı oluşturabilecek başlıca faktörler arasında yer alıyor.
Bu nedenle 2025 yılında dış ticaret yapan şirketler açısından pazar çeşitlendirmesi, tedarik zinciri esnekliği, kur ve fiyat risklerinin yönetimi ile uygun finansman çözümlerine erişim daha da kritik hale gelebilir.
Başlıca Ekonomilerde Ticaret Eğilimleri
2024’ün üçüncü çeyreğinde büyük ekonomilerde mal ticareti farklı yönlerde seyretti. Çin ve Hindistan’da yıllık bazda ticaret büyümesi pozitif kalırken, çeyreklik bazda ithalat ve ihracatta daralma görüldü.
Brezilya’da ticaret artışı hız kaybetse de büyüme eğilimi korundu. Güney Kore’de ihracat büyümesi yavaşlasa da ülke, yıllık bazda büyük ekonomiler arasında en güçlü ihracat performanslarından birini sergiledi.
Japonya ve Güney Afrika’da ise yıllık performans negatif kalmasına rağmen üçüncü çeyrekte güçlü bir toparlanma kaydedildi. Avrupa Birliği ve Güney Kore’nin ithalatında da benzer eğilimler izlendi. ABD ise özellikle ithalattaki artışın etkisiyle hem yıllık hem de çeyreklik bazda güçlü ticaret büyümesiyle öne çıktı.
Bölgesel Ticaret Eğilimleri
2024’ün üçüncü çeyreğinde gelişmiş ekonomiler, hem ithalat hem de ihracatta güçlü bir performans sergileyerek önceki dönemlerdeki zayıf görünümü tersine çevirdi. Buna karşılık gelişmekte olan ekonomilerde ticaret performansı daha sınırlı kaldı. Çeyreklik büyüme yıllık ortalamanın altına gerilerken, ithalat tarafında daralma yaşandı.
Buna rağmen yıllık bazda değerlendirildiğinde, gelişmekte olan ekonomilerin ticaret performansı gelişmiş ekonomilere kıyasla daha güçlü seyretti. Güney-Güney ticareti ise özellikle Doğu Asya’daki zayıf görünüm nedeniyle üçüncü çeyrekte daraldı.
Kaynak: UN Trade & Development - Global Trade Update (December 2024)