ABD İhracatında Incoterms® 2020 Uygulamaları
ABD'den ihracat yapan şirketler, Incoterms® 2020 kurallarını uygularken çeşitli yasal ve düzenleyici engellerle karşılaşabilir. Özellikle EXW ve DDP kuralları, ihracat kontrolü, lisanslama, EEI/AES bildirim yükümlülükleri, ithalatçı sıfatı ve yerel gümrük formaliteleri gibi konular nedeniyle bazı işlemlerde pratik zorluklar yaratabilir. Bu durum, hem satıcılar hem de alıcılar açısından operasyonel, hukuki ve uyum kaynaklı riskler doğurabilir.
Küresel Ticaretin Düzenleyici Çerçevesi ve ICC'nin Rolü
EXW (Ex Works) Kullanımının ABD Mevzuatındaki Zorlukları
EXW (EX WORKS) Teslim Şekli
EXW (Ex Works) teslim şekli, satıcının (ihracatçı) malları alıcının (ithalatçı) tasarrufuna sunarak kararlaştırılan bir yerde – genellikle satıcının tesislerinde – teslim ettiği bir Incoterms® kuralıdır. Bu teslim şekli, satıcıya (ihracatçı) minimum, alıcıya (ithalatçı) ise maksimum sorumluluk yükler. Teslimat, satış sözleşmesinde belirtilen tarihte veya zaman aralığında gerçekleşmelidir.
İhracat Kontrolü, Lisanslama ve EEI/AES Bildirim Süreci
ABD mevzuatına göre, ürünlerin büyük kısmı lisans gerektirmese de, lisans yükümlülüğünün tespiti (ECCN sınıflandırması vb.) uzmanlık gerektiren bir süreçtir.
Daha kritik olan husus şudur: ABD ihracat işlemlerinde kritik noktalardan biri, Electronic Export Information (EEI) bildiriminin Automated Export System (AES) üzerinden yetkili tarafça yapılmasıdır. FTR’ye göre EEI dosyalayıcısının ABD’de fiziksel olarak bulunması ve gerekli kayıt/sertifikasyon koşullarını sağlaması gerekir; yabancı tarafın dosyalama yapması mümkün olmadığında ABD’de bulunan yetkili bir ajan görevlendirilmelidir.
Sıkı Düzenlemeye Tabi Ürünlerde Kontrol Zorunluluğu
ABD ihracat kontrolleri (EAR / ITAR), bazı ürünlerde:
- belirli alıcılara satış,
- belirli nihai kullanımlar,
- belirli ülkelere sevkiyat
konusunda kısıtlamalar getirir.
Bu nedenle ABD ihracatçısı, ürün sınıflandırması, lisans gerekliliği, nihai kullanıcı, nihai kullanım, varış ülkesi ve yaptırım/ambargo kontrolleri gibi ihracat uyum unsurlarını işlem öncesinde değerlendirmelidir. Alıcının taşıma organizasyonunu üstlendiği yapılarda, ABD ihracat uyumu, EEI/AES bildirimi ve lisans kontrollerinin hangi taraf veya yetkili ajan tarafından yürütüleceği işlem öncesinde açıkça belirlenmelidir. Bu hususlar net değilse, özellikle lisanslı veya hassas ürünlerde CPT veya CIP gibi satıcının taşıma süreci üzerinde daha fazla kontrol sahibi olduğu kurallar değerlendirilebilir.
F Grubu Kuralları ve ABD Dış Ticaret Düzenlemeleri
F Grubu kurallarında taşımanın alıcı tarafından organize edilmesi, ABD FTR kapsamındaki EEI/AES bildirim yükümlülüklerinin otomatik olarak Incoterms® düzeniyle aynı şekilde belirleneceği anlamına gelmez. FTR’ye göre Incoterms® veya satış şartları, işlemin taraflarını ya da bildirim sorumluluğunu tek başına belirlemez. Bu nedenle alıcı tarafından atanan ABD’deki yetkili temsilcinin EEI bildirimini yapacağı durumlarda, yetkilendirme ve veri sağlama yükümlülükleri açık şekilde düzenlenmelidir.
ABD Yerel Uygulamaları ve Incoterms® Kuralları Arasındaki Farklılıklar
ABD Hükümeti, düzenlemelerinde Incoterms® kurallarını açıkça belirtmemekle birlikte, bazı kurallarda ‘FOB’ gibi üç harfli kısaltmalar kullanmaktadır. Ancak, bu durum kafa karışıklığına yol açabilmektedir çünkü yerel düzenlemelerdeki ‘FOB’ teriminin anlamı, Incoterms® kurallarındaki ‘FOB’ teriminin anlamından farklılık göstermektedir.
Bu nedenle ABD mevzuatı veya ticari belgelerinde geçen üç harfli kısaltmalar, açıkça “Incoterms® 2020” atfı ve belirli yer/nokta bilgisiyle birlikte kullanılmadıkça Incoterms® anlamında yorumlanmamalıdır.
DDP (Delivered Duty Paid) Teslim Şeklinin ABD'deki Kullanım Zorlukları
DDP (Delivered Duty Paid) Teslim Şekli
DDP (Delivered Duty Paid - Gümrük Resmi Ödenmiş Olarak Teslim) teslim şeklinde, satıcı malları, belirlenen varış yerinde veya eğer kararlaştırılmış ise belirlenen varış yerindeki ilgili noktada, ithalat için gümrüklenmiş halde ve taşıma aracında boşaltmaya hazır şekilde alıcının tasarrufuna bıraktığında teslim gerçekleşmiş olur.
Incoterms® 2020 - DDP (Delivered Duty Paid) teslim şekli, satıcıların varış ülkesindeki ithalat işlemlerinden sorumlu olduğunu belirtmektedir. Ancak bu durum, satıcılar için çeşitli sorunlar yaratabilir. Bazı ülkelerde, yabancı şirketlerin ithalat gümrük ve vergi işlemlerini gerçekleştirmesi tamamen yasaklanmıştır. Bu tür işlemlere izin verilen durumlarda bile, alıcının ülkesindeki yasal ve idari gerekliliklere uymak zor ve maliyetli olabilir. Bu durum, özellikle küçük ve orta ölçekli satıcılar için ciddi bir yük oluşturabilir.
ABD’den ihracat yapan bir satıcının DDP kullanması halinde, varış ülkesinde ithalatçı sıfatıyla işlem yapıp yapamayacağı; malın türüne, ilgili yerel kurumlara, ithalat lisansı/sertifika gerekliliklerine, vergi/VAT kaydı ve yerel temsilci şartlarına bağlı olarak değişebilir.
Bu gereklilikler, bazı işlemlerde DDP kuralının uygulanmasını fiilen zorlaştırabilir veya mümkün olmaktan çıkarabilir.
Sonuç ve Stratejik Öneriler
ICC’nin Ocak 2025 tarihli rehberi, teslim şekli seçiminde yalnızca lojistik maliyetlerin değil, yerel mevzuat ve uyum gerekliliklerinin de dikkate alınması gerektiğini göstermektedir. EXW ve DDP gibi uç sorumluluk dağılımına sahip kurallar, ABD ihracat kontrolü, EEI/AES bildirimi, lisanslama ve varış ülkesindeki ithalat formaliteleriyle uyumlu kurgulanmadığında operasyonel gecikmelere, gümrük süreçlerinde tıkanmalara, ek maliyetlere ve bazı durumlarda idari yaptırım risklerine yol açabilir. Bu nedenle teslim şekli seçimi yalnızca lojistik maliyet açısından değil, ihracat/ithalat uyumu ve yerel mevzuat uygulanabilirliği açısından da değerlendirilmelidir.
Kaynaklar: ICC, National regulatory barriers to the Incoterms® 2020 rules, Updated in January 2025; U.S. Foreign Trade Regulations, 15 CFR Part 30, özellikle 15 CFR § 30.3.