Akreditif Kapsamında Fatura (Commercial Invoice) Hazırlarken Kontrol Listesi

Fatura (Commercial Invoice), bir akreditif altında talep edilebilecek en temel belgelerden birisidir. Lehtar tarafından amir adına düzenlenen bu belge; malın tanımını, fiyatını, miktarını, kıymetini ve akreditifte belirtilen diğer şartlara ilişkin bilgileri içerir.

Akreditif işlemlerinde fatura sadece ticari bir belge değildir; uygun ibrazın kritik unsurlarından biridir. Bu nedenle fatura hazırlanırken UCP 600 ve ISBP 821'in ilgili maddelerinin titizlikle dikkate alınmalıdır.

Fatura, UCP 600’ün 18. maddesinde, ISBP 821’in ise C1–C15 paragraflarında ayrıntılı şekilde ele alınmaktadır.

Bunun yanında:

• UCP 600 Madde 30 → tolerans hükümlerini,
• UCP 600 Madde 38 → devredilebilir akreditiflerde fatura kurallarını

düzenler.

Dolayısıyla bir fatura hazırlanırken yalnızca akreditif metni değil, ilgili UCP ve ISBP hükümleri bütün halinde dikkate alınmalıdır.

Akreditif kapsamında uygun ibraz gerçekleştirilmesi için yalnızca akreditif şartlarının yerine getirilmesi yeterli değildir.

• Akreditif şartlarını,
• UCP 600 hükümlerini,
• ISBP 821’deki uluslararası bankacılık uygulamalarını

Akreditiflerde sıkça karşılaşılan unsurlardan biri de şu prensiptir: Akreditifte aksi belirtilmedikçe UCP 600 ve ISBP 821 uygulanır.

Bu şu anlama gelir:

• Amir banka, UCP 600 veya ISBP 821’deki bazı hükümlerini akreditif şartlarında geçersiz kılabilir ve/veya kapsam dışı bırakabilir.
• Akreditifte şartlarında açıkça yasaklanan bir koşul, UCP 600'ün izin verdiği bir durum olsa bile uygulanamaz.
• Tersi durumda, UCP 600 / ISBP 821 uyarınca rezerv doğuracak bir unsur, akreditif açıkça izin veriyorsa rezerv olmaz.

Bu nedenle belge hazırlarken akreditif metni baştan sona bütünsel olarak değerlendirilmelidir.

Örnek 1:

UCP 600 - 18 (a) (iv) maddesine göre; akreditif kapsamında ibraz edilen faturanın imzalanmış olmasına gerek yoktur. Ancak akreditif şartlarında faturanın imzalanmış olması talep ediliyorsa UCP 600 maddesi geçerliliğini yitirir ve akreditif şartı gereği faturanın imzalanması gerekir.

Örnek 2:

ISBP 821 - C13 (b) maddesine göre akreditif şartlarında istenmeyen mallar, bedelsiz olduğu belirtilse dahi fatura üzerinde gösterilemez. Ancak akreditif şartları bedelsiz olarak reklam malzemelerinin fatura üzerinde gösterilebileceğine izin veriyorsa ISBP 821'e göre bu konu yasaklanmış olsa da, akreditif şartları izin verdiğinden dolayı fatura bedelsiz olarak ek malzemeler gösterebilir.

UCP 600 kuralları ve ISBP 821 kapsamında fatura hazırlanırken, rezerv riskini ortadan kaldırmak için yukarıda anlatılan hususlar da dikkate alınarak aşağıdaki soruların sorulması tavsiye edilir.

• Lehtar tarafından mı düzenlendi?
• Amir adına mı düzenlendi?
• Amirin unvanı ve adresi akreditif şartlarında yazılı olan unvan ve adres ile aynı mı? (adresin bire bir aynı olma zorunluluğu yoktur, ancak ilgili adreslerin akreditifte belirtilen ülke/şehir içinde olması gerekir.)
• Lehtarın adres ve unvanı akreditifte yer alan unvan ve adres ile aynı mı? (adresin bire bir aynı olma zorunluluğu yoktur, ancak ilgili adreslerin akreditifte belirtilen ülke/şehir içinde olması gerekir.)
• Fatura akreditifte istenen sayıda orijinal ve istenen sayıda kopya olarak düzenlendi mi?
• Fatura akreditif döviz cinsi ile aynı düzenlendi mi?
• Mal tanımı ve miktarı ile ilgili akreditif şartlarında yer alan tüm detaylar fatura üzerinde yer alıyor mu?
• Miktar, birim fiyat ve toplam tutar akreditif şartları ile uyumlu mu?
• Akreditif şartlarında toleranslar dahil izin verilen tutardan daha fazla tutarda yükleme yapıldı mı?
• Fatura tutarı akreditifin mevcut kullanılabilir bakiyesinin üzerinde mi?
• Teslim şekli akreditifte istenen ile aynı mı?
• Brüt ağırlık, net ağırlık, paket sayısı vb. bilgiler diğer belgeler üzerinde yazılı olan bilgiler ile uyumlu mu?
• Akreditifte fatura üzerinde yazılı olması istenen özel bir beyan var ise fatura üzerinde belirtilmiş mi?
• Akreditif şartlarında isteniyor ise; faturaya gerekli konsolosluk veya ticaret odası onayları alındı mı?
• Fatura üzerinde düzeltme varsa ve fatura ticaret odası veya konsolosluk onaylıysa, düzeltmeler ilgili kurumlar tarafından da imzalanmış mı?
• Mal tanımı akreditif ile uyumlu mu?
• Navlun ve sigorta ayrı ayrı gösterilmiş ise diğer evraklar ile uyumlu mu?
• Fatura üzerinde matematiksel hesaplamalar doğru mu? (birim fiyat x miktar, kalem fiyatların toplamı vb.)
• Akreditifte fatura üzerinde yer alması veya yer almaması gereken bir bilgi var mı ve bu şart yerine getirildi mi?
• Fatura üzerinde ''proforma'', ''provisional'' vb. bir ifade yer alıyor mu?
• Akreditif şartlarında isteniyor ise, imzalı mı? (akreditif şartlarında istenmiyorsa veya ayrıca herhangi bir beyanda bulunulmamış ise gerekli değildir.)